Menu

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)

komentarze 3

Już dawno nie opisywałam żadnej pszczoły. Dzisiaj przyszła pora na kolejną puchatą, słodką, złocistą pszczółkę. Eeee… Zaraz zaraz, jaką puchatą? No tak. Nie wszystkie pszczółki są puchate a dzisiejsza bohaterka wpisu jest czarna i łysa. Zapraszam w takim razie na chwile spędzone z samotką czerwonawą (Hylaeus variegatus) – rzadką i zagrożoną dziką pszczołą znajdującą się na Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce w kategorii VU (narażone).

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
Samotki czerwonawe (fot. własna)

Wygląd

Samotka barwna (Hylaeus variegatus) jest raczej małą pszczołą. Jej wielkość to 5,5 do 7,5 mm. Różni się od innych samotek czerwonymi elementami ubarwienia na odwłoku. Owłosienia u niej prawie brak, za to obficie występuje jasnożółte ubarwienie na głowie i tułowiu. To ubarwienie na głowie jest zresztą charakterystyczne dla samotek (Hylaeus). Po niemiecku samotki nazywają się „Maskenbienen” – „pszczoły z maską”, co bardzo dobrze opisuje tę grupę pszczół. Maska samca obejmuje większą cześć głowy niż u samicy.

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
Samica (fot. własna)
Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
Centralnie samiec (fot. własna)

Gdzie i kiedy można ją spotkać?

Wyjątkowość tej pszczoły objawia się tym, że jako nieliczna z tego rodzaju zakłada gniazda w ziemi. Żyje w opuszczonych gniazdach smuklików (Halictus) i pseudosmuklików (Lasioglossum). Środowisko to piaszczysto-gliniaste gleby, wydmy śródlądowe, murawy kserotermiczne. Czas lotu to czerwiec – wrzesień.

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)
Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)

Kwiaty odwiedzane przez samotkę czerwonawą

W jednym z komentarzy na blogu Darecki wspomniał, że jedne z najlepszych roślin do obserwacji to baldachowate. I tytułową samotkę w tym roku spotykałam głównie na nich. Obsiadały masowo zbierając pokarm i kopulując. Istna orgia dla nich a i też dla mojego oka 😉

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)
Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)

Spotykałam je głównie przy wietrznej pogodzie. W związku z tym, na kiwających się baldachach, ciężko było o dobre zdjęcie samotki.

Aby zrobić zdjęcia przyjmowałam pozy godne jogina. Ruszające się na wietrze baldachy musiałam przytrzymywać ostrożnie za łodygi, by nie wystraszyć samotki a przy okazji jeszcze zdołać wyostrzyć obraz na tej drobnej pszczole. Ponieważ nie dorobiłam się jeszcze prywatnego fotografa, który dokumentowałby moje pozy i nie jest to blog influencerski, czytelnicy muszą zadowolić się jedynie zdjęciami pszczoły i to też czasami niewyraźnymi 😉

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
Kopulujące na wietrze samotki. Na nic się zdały się moje pozycje jogina (fot. własna)

Samotka czerwonawa odwiedza kwiaty z rodzin: baldaszkowatych (Apiaceae), astrowatych (Asteraceae), kapustowatych (Brassicaceae), bobowatych (Fabaceae), jasnotowatych (Lamiaceae), dzwonkowatych (Campanulaceae) i różowatych (Rosaceae).

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
Samotka czerwonawa na jasieńcu piaskowym (fot. własna)
Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
Na baldachach (fot. własna)

Jak można pomóc tej pszczole?

Z artykułu [1] o samotce czerwonawej w części „Zagrożenia i ochrona” znajdujemy: Wydaje się, że jedynie stanowiska na Ponidziu (i prawdopodobnie w rezerwacie „Góry Pieprzowe”) zapewniają przetrwanie populacji tego gatunku, choć nie brakuje zagrożeń. Coraz częstsze wjazdy quadami i samochodami terenowymi naruszają wierzchnią warstwę gleby, niszcząc płytkie gniazda tego gatunku, a postępująca sukcesja roślinna powoduje zarastanie muraw krzewami, ograniczając tym samym samotce czerwonawej możliwość gniazdowania i rozrodu. Z tego powodu, aby zapewnić ochronę tej rzadkiej pszczoły, należałoby przede wszystkim powstrzymać zarastanie stanowisk gatunku i uniemożliwić wjazd kierowcom pojazdów.

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)

Samotka czerwonawa znajduje się na Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce w kategorii VU (narażone). W Polsce jest niewiele stanowisk, na których występuje a i tam notowane były pojedyncze osobniki. Zdarza się, że stanowiska występowania zagrożonych gatunków odkrywają amatorzy, robiąc przypadkowo zdjęcie 😉 Samotka czerwonawa jest rzadką pszczołą, ale bardzo charakterystyczną. Jeżeli ją zauważysz, skontaktuj się, np. z użytkownikami forum entomo.pl, wśród których są m.in. pracownicy naukowi. Być może dzięki temu ocalisz przed zniszczeniem stanowisko występowania tej zagrożonej pszczoły.

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)
Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)

Źródła i literatura dodatkowa:
1. Samotka czerwonawa Hylaeus variegatus (Hymenoptera: Apoidea: Colletidae) – zagrożony gatunek dzikiej pszczoły w Polsce
2. Paul Westrich: Wildbienen Deutschlands, Stuttgart 2018.

Oznaczenie owadów:
Darek Ogrodnik

3 komentarze o “Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)”

  1. Darecki pisze:

    Po twarzy widać, że to nie H. bifasciatus bo bifasiatus ma wyraźnie wydłużoną twarz.

  2. Darecki pisze:

    Kiedyś avidal wysłał mi jej fotki i myślał, że to jakiś grzebacz bo faktycznie z wyglądu zdecydowanie bardziej przypomina grzebacza niż typową pszczołę, jest dużo grzebaczy z taką samą kombinacją barw.

    1. ml pisze:

      Widziałam tę jego adnotację na stronie i stwierdziłam, że w sumie można się pomylić.
      Mam w planach zrobić jeszcze dział z grzebaczami. Tyle mi ich oznaczyłeś w tym roku! A niektóre są przepiękne i aż żal, żeby leżały na dysku 😉

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona używa wtyczki Akismet, aby ograniczyć spam. Zobacz więcej.