Dzisiaj nie o jednym a o dwóch zapylaczach. Pszczołach, których widok jest bardzo przyjemny, bo wskazują, że rozpoczęła się wiosna. Przedstawiam wczesnowiosenne pszczoły: lepiarkę wiosnną (Colletes cunicularius) oraz nęczyna lepiarkowca (Sphecodes albilabris).

Wygląd lepiarki wiosennej

Pszczoła ta nie jest trudna do zaobserwowania, ponieważ jest dość duża (największa z lepiarek). Może mierzyć nawet do 15 mm. Tułów pokryty jest gęstym owłosieniem. Jeżeli umiemy rozróżniać lepiarki od innych rodzajów, takich jak pszczolinki, smukliki i in., raczej nie powinniśmy jej pomylić z innymi gatunkami. Jednak, ze względu na spore rozmiary, dla niewprawnego oka może być podobna do pszczoły miodnej. Warto spojrzeć wtedy na trzecią parę nóg – u pszczoły miodnej zaobserwować możemy szerokie, płaskie golenie.

Lepiarka wiosenna (Colletes cunicularius) (fot. wł.)
A teraz zerknijmy na nogi pszczoły miodnej (fot. wł.)

Gdzie i kiedy możemy spotkać lepiarkę wiosenną

Jak sama nazwa wskazuje – wiosną 🙂 Czas lotu to marzec – maj. Pojawia się najwcześniej ze wszystkich lepiarek. Jak widać na zdjęciach, znajdziemy je w piaskowniach a także na glebach pokrytych skąpą roślinnością.

Lepiarka wiosenna (Colletes cunicularius) – samica wychodząca z norki (fot. wł.)
Lepiarka wiosenna (Colletes cunicularius) (fot. wł.)

Odwiedzane kwiaty

Ze względu na wczesnowiosenny pojaw lepiarek, warto w poszukiwaniu tych pszczół udać się na kwitnące wierzby. Wierzby to jedne z najwcześniej kwitnących pożytków. Wiosną, kiedy o pokarm trudno, różne owady wręcz oblepiają ich kwiaty.

Lepiarka wiosenna (Colletes cunicularius) – pierwsze spotkania na wierzbach (fot. wł.)
Lepiarka wiosenna (Colletes cunicularius) (fot. wł.)
Samica (fot. wł.)

Tryb życia

W sprzyjających warunkach lepiarki wiosenne budują gniazda w sąsiedztwie innych przedstawicieli swojego gatunku, tworząc często wielkie kolonie.

Lepiarka wiosenna (Colletes cunicularius) – samce przeszukujące gniazda w poszukiwaniu samic (fot. wł.)
(fot. wł.)

Pszczoła, ze względu na wczesny pojaw, zimuje jako postać dojrzała (imago).
Najpierw wylatują samce. W poszukiwaniu samic aktywnie przeszukują wszystkie dziurki w ziemi, a także odwiedzają wierzby.

Samiec zagląda do norki (fot. wł.)

Po jakimś czasie wychodzą samice. Samce walczą o nie. Stajemy się świadkami orgii, kotłowania się, pogoni.

W odcieniu brązu – samice, wyblakłe już – samce (fot. wł.)
Lepiarka wiosenna (Colletes cunicularius) – samica i samiec (fot. wł.)
Samica i dwa samce (fot. wł.)
Lepiarka wiosenna (Colletes cunicularius) – samica i samiec (fot. wł.)

Zapłodnione samice na gniazda wybierają miejsca na ziemi o powierzchni poziomej lub lekko nachylonej. Lepiarki wiosenne kopią tunele o głębokości do 50 cm. Tunele posiadają rozgałęzienia boczne. Lepiarki powlekają korytarze wydzieliną gruczołów ślinowych, przez co tunele wyglądają jak wyłożone jedwabiem (stąd niemiecka nazwa pszczoły „Frühlings-Seidenbiene”, co oznacza „wiosenna jedwabna pszczoła”).
Pszczoły transportują pyłek na tylnych nogach. Każdą komórkę gniazda, do której składają jajo prowiantują pyłkiem i nektarem pochodzącym głównie z wierzb.

Samce (fot. wł.)

Ze względu na to, że miałam utrudniony dostęp, by fotografować skupiska pszczół (musiałabym deptać istniejące gniazda), nie udało mi się uwiecznić tych latających chmar. Świetnie pokazuje to film Stowarzyszenia Natura i Człowiek.

Film Stowarzyszenia Natura i Człowiek ukazujący lepiarkię wiosenną żyjącą w dużej agregacji (źródło YouTube)

Obserwacja dużych skupisk pszczół to duża przyjemność. Tym bardziej, że są to pszczoły nieagresywne i można bez obaw siedzieć wśród nich. Gdy robiłam te zdjęcia lepiarkom i czułam na twarzy pierwsze promienie wiosennego słońca, na myśl przychodził mi cytat: „Trwaj chwilo, jesteś piękna!”.

Nęczyn lepiarkowiec (Sphecodes albilabris)

A co w tym artykule robi druga pszczoła? Nęczyn lepiarkowiec to pszczoła, która nie buduje gniazd samodzielnie. Wkrada się do gniazda lepiarki wiosennej, zjada złożone już przez nią jajo i składa własne. Larwa nęczyna żywi się zapasami, które zebrała wcześniej gospodyni gniazda.

Brzmi okrutnie? Pewnie tak, ale wierzę, że ma to jakiś zamysł i pozwala na utrzymanie w ryzach populacji, która potrafi tworzyć tak duże kolonie.

Nęczyn lepiarkowiec (Sphecodes albilabris) (fot. wł.)

Sporej wielkości (do 15 mm) pszczoła pasożytnicza. W terenie, ze względu na rozmiary, dość łatwy do rozróżnienia od innych nęczynów. To czarna, skąpo owłosiona pszczoła z czerwonym odwłokiem i ciemnymi skrzydłami.

Nęczyn lepiarkowiec (Sphecodes albilabris) czekający aż lepiarka wiosenna (Colletes cunicularius) opuści gniazdo (fot. wł.)

Jak możemy pomóc tym pszczołom?

Oprócz utrzymania istniejących siedlisk i tworzenia nowych, kluczowe dla zachowania gatunku, jest istnienie w pobliżu miejsc gniazdowania kwitnących wierzb.

Widać tu wyraźnie, jak ważne są polskie gatunki drzew i krzewów dla rodzimych populacji zapylaczy. Warto więc rozważyć zastąpienie w miarę możliwości tui wierzbami, gdyż w ten prosty sposób możemy utrzymać bioróżnorodność.

Wpisując w Google „willow fence diy” możemy znaleźć mnóstwo ciekawych inspiracji na konstrukcje ogrodowe z wierzby (film z YT)

Pszczoły wczesnowiosenne zależne są głównie od wierzb, ale też i mniszków. Warto powstrzymać się z koszeniem trawnika np. do momentu zakończenia kwitnienia mniszka lekarskiego, by dać naszym pszczołom szansę na wypełnienie komór gniazdowych pokarmem. Pamiętajmy o okresie wczesnowiosennym, gdy najtrudniej o pierwszy pożytek.

Źródło i dodatkowa lektura:
1. http://www.inhort.pl/files/program_wieloletni/PW_2015_2020_IO/spr_2017/4.2_2017_Atlas_pszczol.pdf
2. Heiko Bellmann, Błonkówki. Przewodnik entomologa, Warszawa 2011.
3. Paul Westrich: Wildbienen Deutschlands, Stuttgrat 2018.

Oznaczenie owadów:
Darek Ogrodnik

Jestem miłośniczką żądłówek i założycielką strony dzicyzapylacze.pl. Moim marzeniem jest stworzenie bazy wiedzy o dzikich zapylaczach i opisanie wszystkich gatunków dzikich pszczół Polski. Opowiadając o żądłówkach korzystam ze wsparcia Darka Ogrodnika, który podziela fascynację tymi owadami, identyfikuje je z moich zdjęć i dzieli się swoją wiedzą.

2 komentarze

  1. Może powinnaś stworzyć osobny dział z pszczelimi orgiami/kopulacjami o nazwie „beeporn” 😛 ?

    • Wiesz, że lubię iść w awangardzie a to, o czym piszesz już ktoś zrealizował 😉
      PornHub stworzył klipy z pszczołami a głosy podkładane są przez ulubione aktorki filmów dla dorosłych. Chyba nie jestem w stanie ich przebić w tej materii :))
      https://pl.pornhub.com/cares/beesexual (18+)

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.