Dzikie pszczoły Polski

Chelostoma rapunculi (Nożycówka świerzbnicówka)

Pinterest LinkedIn Tumblr

Szukając zdjęć do wpisu o pomocach robionych z czarnego bzu, natrafiłam na zdjęcia nożycówki świerzbnicówki (Chelostoma rapunculi). Niniejszy wpis jest krótką charakterystyką tej pszczoły a także fotograficznym zapisem budowy gniazda krok po kroku. Zdjęcia w artykule ułożone są chronologicznie.

Nożycówka świerzbnicówka (Chelostoma rapunculi) (fot. własna)

Wygląd nożycówki świerzbnicówki (Chelostoma rapunculi)

Są to czarne pszczoły z jasnym owłosieniem. Wielkość samic to ok. 8-9 mm. Szczoteczka brzuszna jest żółtawa.

Widok gniazda w trakcie zamykania (fot. własna)
Pszczoła w trakcie pracy (fot. własna)

Środowisko życia i gniazdowanie

Nożycówka świerzbnicówka (Chelostoma rapunculi) odwiedza brzegi lasów, polany, ogrody, sady, parki a nawet balkony. Gniazduje w martwych gałęziach, w drewnie – w wygryzionych przez inne owady chodnikach, trzcinie a także w strzechach. W związku z tym może stać się również mieszkańcem domków dla owadów. Preferuje średnicę pomocy gniazdowej w zakresie 3-4 mm.

Gniazda zakładane są w otworach liniowo (jedno za drugim). Po zaopatrzeniu komory pyłkiem i złożeniu jaja, pszczoła przedziela je ścianką tworzoną z mieszaniny gliny, nektaru, śliny i piasku. Następnie składa kolejne jajo…itd. Kokon, w który obleka się larwa jest białawy, lekko przezroczysty.

Charakterystyczne jest zamknięcie gniazda, na które składają się małe kamienie umieszczane w miękkiej zaprawie. Po wyschnięciu zatyczka gniazda staje się twarda.

Jeden z etapów tworzenia gniazda. Widoczne dokładnie kamienie (fot. własna)

W literaturze można znaleźć informację o pasożytach gniazdowych takich jak wysmugi (Sapyga quinquepunctata, Sapyga similis) i szmeronia (Stelis breviuscula). Związek tej ostatniej z nożycówką Westrich podaje w wątpliwość.

Pszczoła przy gnieździe (fot. własna)

Odwiedzane kwiaty

Pszczoły te związane są silnie z dzwonkami (Campanula), dlatego, jeżeli chcemy mieć takich gości w ogrodzie, oprócz pomocy gniazdowych w domku dla owadów, nie powinno zabraknąć w pobliżu również tych kwiatów (np. dzwonek okrągłolistny (Campanula rotundifolia), dzwonek brzoskwiniolistny (Campanula persicifolia)).

Spotkałam się z opinią, że, ze względu na związek z określonymi kwiatami, pszczoła ta może być zagrożona w środowisku rolniczym i ja również skłaniam się ku temu poglądowi. Dlatego przydomowe ogrody i miasta mogłyby być ostoją dla tego gatunku.

Pszczoły te spotkać można od czerwca do sierpnia.

Pszczoła w trakcie pracy (fot. własna)

Zatyczka gniazda

W dziale „Zamknięcie gniazd” pokazuję różne rodzaje zamknięć tworzonych przez żądłówki. Porównując je z zatyczkami w swoim domku dla owadów, trzeba mieć na uwadze, że owady mogą dysponować innym kolorem ziemi, gliny, piasku, kawałków drewna, stąd różnice w wyglądzie zamknięć mogą być znaczne. Na dole niniejszego wpisu zamieściłam odnośniki do prac, w których można obejrzeć i porównać inne zamknięcia gniazda nożycówki świerzbnicówki (Chelostoma rapunculi).

Świeżo zamknięte gniazdo (fot. własna)
Zdjęcie gniazda po pewnym czasie. Tu już wyschnięte i twarde (fot. własna)

Źródła i dodatkowa lektura:
1. Paul Westrich: Wildbienen Deutschlands, Stuttgart 2018.
2. https://www.researchgate.net/publication/308708740_Mature_Larvae_and_Nesting_Biologies_of_Bees_Currently_Assigned_to_the_Osmiini_Apoidea_Megachilidae
3. https://www.researchgate.net/publication/273768499_Palaearctic_Chelostoma_bees_of_the_subgenus_Gyrodromella_Megachilidae_Osmiini_Biology_taxonomy_and_key_to_species
4. H. Wiesbauer, Wilde Bienen: Biologie – Lebensraumdynamik am Beispiel Österreichs – Artenporträts, Stuttgart 2017.
5. https://baza.biomap.pl/pl/getpdf/KdOOP_Hymenoptera_Apidae_Megachilinae_cz_XXIV_zesz_68f_nr_161.pdf

Oznaczenie owadów:
Darek Ogrodnik

Jestem miłośniczką żądłówek i założycielką strony dzicyzapylacze.pl. Moim marzeniem jest stworzenie bazy wiedzy o dzikich zapylaczach i opisanie wszystkich gatunków dzikich pszczół Polski. Opowiadając o żądłówkach korzystam ze wsparcia Darka Ogrodnika, który podziela fascynację tymi owadami, identyfikuje je z moich zdjęć i dzieli się swoją wiedzą.

2 komentarze

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.