Dzikie pszczoły Polski

Hylaeus variegatus (samotka czerwonawa, barwna)

Pinterest LinkedIn Tumblr

Już dawno nie opisywałam żadnej pszczoły. Dzisiaj przyszła pora na kolejną puchatą, słodką, złocistą pszczółkę. Eeee… Zaraz zaraz, jaką puchatą? No tak. Nie wszystkie pszczółki są puchate a dzisiejsza bohaterka wpisu jest czarna i łysa. Zapraszam w takim razie na chwile spędzone z samotką czerwonawą (Hylaeus variegatus) – rzadką i zagrożoną dziką pszczołą znajdującą się na Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce w kategorii VU (narażone).

Na jasieńcu piaskowym – samotki czerwonawe (fot. własna)
Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
Samotki czerwonawe (fot. własna)

Wygląd

Samotka barwna (Hylaeus variegatus) jest raczej małą pszczołą. Jej wielkość to 5,5 do 7,5 mm. Różni się od innych samotek czerwonymi elementami ubarwienia na odwłoku. Owłosienia u niej prawie brak, za to obficie występuje jasnożółte ubarwienie na głowie i tułowiu. To ubarwienie na głowie jest zresztą charakterystyczne dla samotek (Hylaeus). Po niemiecku samotki nazywają się „Maskenbienen” – „pszczoły z maską”, co bardzo dobrze opisuje tę grupę pszczół. Maska samca obejmuje większą cześć głowy niż u samicy.

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
Samica (fot. własna)
Samotka czerwonawa (Hylaeus variegatus) – samica (fot. własna)
Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
Centralnie samiec (fot. własna)
Samotka czerwonawa – samiec i samica (fot. własna)

Gdzie i kiedy można ją spotkać?

Wyjątkowość tej pszczoły objawia się tym, że jako nieliczna z tego rodzaju zakłada gniazda w ziemi. Żyje w opuszczonych gniazdach smuklików (Halictus) i pseudosmuklików (Lasioglossum). Środowisko to piaszczysto-gliniaste gleby, wydmy śródlądowe, murawy kserotermiczne. Czas lotu to czerwiec – wrzesień.

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)
Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)

Kwiaty odwiedzane przez samotkę czerwonawą

W jednym z komentarzy na blogu Darecki wspomniał, że jedne z najlepszych roślin do obserwacji to baldachowate. I tytułową samotkę w tym roku spotykałam głównie na nich. Obsiadały masowo zbierając pokarm i kopulując. Istna orgia dla nich a i też dla mojego oka 😉

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)
Gdy zaczynają kwitnąć jasieńce piaskowe, wiem, że wkrótce zobaczę samotki czerwonawe (fot. własna)
Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)

Spotykałam je głównie przy wietrznej pogodzie. W związku z tym, na kiwających się baldachach, ciężko było o dobre zdjęcie samotki.

Samiec i samica na jasieńcu piaskowym (fot. własna)

Samotka czerwonawa odwiedza kwiaty z rodzin: baldaszkowatych (Apiaceae), astrowatych (Asteraceae), kapustowatych (Brassicaceae), bobowatych (Fabaceae), jasnotowatych (Lamiaceae), dzwonkowatych (Campanulaceae) i różowatych (Rosaceae).

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
Samotka czerwonawa na jasieńcu piaskowym (fot. własna)
Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
Na baldachach (fot. własna)

Jak można pomóc tej pszczole?

Z artykułu [1] o samotce czerwonawej w części „Zagrożenia i ochrona” znajdujemy: Wydaje się, że jedynie stanowiska na Ponidziu (i prawdopodobnie w rezerwacie „Góry Pieprzowe”) zapewniają przetrwanie populacji tego gatunku, choć nie brakuje zagrożeń. Coraz częstsze wjazdy quadami i samochodami terenowymi naruszają wierzchnią warstwę gleby, niszcząc płytkie gniazda tego gatunku, a postępująca sukcesja roślinna powoduje zarastanie muraw krzewami, ograniczając tym samym samotce czerwonawej możliwość gniazdowania i rozrodu. Z tego powodu, aby zapewnić ochronę tej rzadkiej pszczoły, należałoby przede wszystkim powstrzymać zarastanie stanowisk gatunku i uniemożliwić wjazd kierowcom pojazdów.

Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)

Samotka czerwonawa znajduje się na Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce w kategorii VU (narażone). W Polsce jest niewiele stanowisk, na których występuje a i tam notowane były pojedyncze osobniki. Zdarza się, że stanowiska występowania zagrożonych gatunków odkrywają amatorzy, robiąc przypadkowo zdjęcie 😉 Samotka czerwonawa jest rzadką pszczołą, ale bardzo charakterystyczną. Jeżeli ją zauważysz, skontaktuj się, np. z użytkownikami forum entomo.pl, wśród których są m.in. pracownicy naukowi. Być może dzięki temu ocalisz przed zniszczeniem stanowisko występowania tej zagrożonej pszczoły.

Samotka czerwonawa (Hylaeus variegatus) (fot. własna)
Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)
Hylaeus variegatus (Samotka czerwonawa)
(fot. własna)

Źródła i literatura dodatkowa:
1. Samotka czerwonawa Hylaeus variegatus (Hymenoptera: Apoidea: Colletidae) – zagrożony gatunek dzikiej pszczoły w Polsce
2. Paul Westrich: Wildbienen Deutschlands, Stuttgart 2018.

Oznaczenie owadów:
Darek Ogrodnik

Jestem miłośniczką żądłówek i założycielką strony dzicyzapylacze.pl. Moim marzeniem jest stworzenie bazy wiedzy o dzikich zapylaczach i opisanie wszystkich gatunków dzikich pszczół Polski. Opowiadając o żądłówkach korzystam ze wsparcia Darka Ogrodnika, który podziela fascynację tymi owadami, identyfikuje je z moich zdjęć i dzieli się swoją wiedzą.

3 komentarze

  1. Kiedyś avidal wysłał mi jej fotki i myślał, że to jakiś grzebacz bo faktycznie z wyglądu zdecydowanie bardziej przypomina grzebacza niż typową pszczołę, jest dużo grzebaczy z taką samą kombinacją barw.

    • Widziałam tę jego adnotację na stronie i stwierdziłam, że w sumie można się pomylić.
      Mam w planach zrobić jeszcze dział z grzebaczami. Tyle mi ich oznaczyłeś w tym roku! A niektóre są przepiękne i aż żal, żeby leżały na dysku 😉

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.