Dzikie pszczoły Polski

Hoplitis leucomelana (murarka jastrzębcowa)

Pinterest LinkedIn Tumblr

O pionowych pomocach gniazdowych, które można stworzyć w ogrodzie, gdy brak jest miejsc gniazdowania w łodygach z miękkim rdzeniem, pisałam wczesniej. Dziś opiszę małą dziką pszczołę murarkę jastrzębcową (Hoplitis leucomelana), która może założyć gniazdo właśnie w takich miejscach.

Wygląd

Najpierw spotkałam samca. Widywałam go na kwiatach koniczyny. Na zdjeciach przy kwiatach widać, że pszczoła jest niewielka. Można łatwo ją przegapić 😉 Tutaj: https://www.gbif.org/species/1336921 znajdują się zdjęcia, gdzie samica trzymana jest w dłoni. Można więc łatwo wyobrazić sobie jej rozmiar.

Samiec murarki jastrzębcowej (Hoplitis leucomelana) na koniczynie (fot. własna)
Murarka jastrzębcowa (Hoplitis leucomelana) – samiec (fot. własna)
Samiec ma piękne oczy. Szkoda, że nie udało mi się zrobić lepszych zdjęć (fot. własna)

Wielkość samicy to: 6-9 mm, samca: 9-10 mm.

Samica. Jest dość niepozorna, ale wygląda uroczo. Tutaj wygrzewa się na kamieniu (fot. własna)
Samica murarki jastrzębcowej (Hoplitis leucomelana) ma białąszczoteczke brzuszną (fot. własna)
Murarka jastrzębcowa (Hoplitis leucomelana)
Przepaski odwłokowe u samicy przerwane są na pierwszych dwóch tergitach (fot. własna)

Gniazdo murarki jastrzębcowej (Hoplitis leucomelana)

Zdjęcia w tym akapicie są ułożone chronologicznie i stanowią zapis kolejnych etapów zamykania gniazda przez murarkę jastrzębcową (Hoplitis leucomelana).

Pszczoła drąży samodzielnie gniazda w łodygach z miękkim rdzeniem, np. jeżyny, czarnego bzu, leszczyny, jesionu, dzikiej róży, dziewanny. Odnotowane zostało również jej gniazdowanie w źdźbłach trzciny pospolitej, w których żerowały muchówki Lipara spp. [2]

Samica w gnieździe w łodydze jeżyny (fot. własna)

W przeciwieństwie do murarki trójzębnej (Hoplitis tridentata) murarka jastrzębcowa (Hoplitis leucomelana) nie potrafi samodzielnie wydrążyć tunelu w ściance łodygi. Musi mieć bezpośredni dostęp do miękkiego rdzenia. Tunele nie są proste. Często są skręcone.

Samica pobierająca materiał roślinny. Widoczna biała szczoteczka brzuszna (fot. własna)

Murarka jest pszczołą samotną, co oznacza, że jedna samica jest odpowiedzialna za budowę, oprowiantowanie gniazda oraz złożenie jaj. Budując gniazdo wygryza ona otwór o średnicy ok. 3,5 mm. Komórki, w których pszczoła składuje pokarm dla larwy i składa jajo, oddzielone są przegrodami z przeżutych liści i układane w łodydze jedna po drugiej. Pierwsza komórka nie posiada tylnej ścianki.

Gniazdo w trakcie budowy (for. własna)
Pszczoła korzystała z listków czerwonych i zielonych, co sprawiało, że gniazdo wyglądało magicznie (fot. własna)
Murarkę jastrzębcowa (Hoplitis leucomelana) – samica (fot. własna)

Gniazda mogą się składać nawet z 20 komór lęgowych i osiągać długość nawet do 28 cm. Pokazuje to, że pomoce gniazdowe z łodyg trzeba tworzyć dość długie, tym bardziej, że pszczoły często zakładają w nich gniazda z obu końców. Tak też, było w przypadku opisywanego gniazda. Po zamknięciu gniazda pszczoła zaczęła wygryzać szpik od drugiej strony łodygi.

Pszczoła zamykająca gniazdo (fot. własna)
W końcowym etapie pszczoła zaczęła korzystać głównie z zielonych liści (fot. własna)
Zaczyna się zamknięcie z dominującym kolorem zielonym. Pod spodem widać jeszcze zamknięcie z czerwonego materiału roślinnego (fot. własna)

Murarka jastrzębcowa (Hoplitis leucomelana) zamknięcie wypełnia różnymi kamyczkami i suchymi częściami roślin, po czym formuje zewnętrzną zatyczkę z przeżutych liści. Pomiędzy zamknięciem a ścianą ostatniej komórki znajduje się pusta komora o długości ok. 5 mm.

Murarka jastrzębcowa (Hoplitis leucomelana) tworząca zatyczkę zamykająca gniazdo (fot. własna)
Pszczoła pobierająca materiał roślinny (fot. własna)
Końcowe etapy zamknięcia gniazda (fot. własna)
Pszczoła przy gnieździe (fot. własna)
(fot. własna)
Zamknięte gniazdo (fot. własna)

Pionowe pomoce gniazdowe cieszą się dość dużą popularnością, dlatego zdarza się, że owad drąży gniazdo w miejscu, gdzie zostało założone już inne gniazdo. Tak też się stało w przypadku gniazda murarki jastrzębcowej (Hoplitis leucomelana). Parę dni później zamknięcie straciło barwę, a obok pojawił się otwór – ślad drążenia.

Zamknięcie gniazda straciło barwę. Obok widać otwór wydrążony przez jakiegoś owada (fot. własna)

Odwiedzane kwiaty i czas lotu

Pyłek zbierany jest z różnych roślin, ale z wyraźną preferencją dla bobowatych (komonica, nostrzyk, koniczyna biała). Lot pszczoły trwa od maja do sierpnia.

(fot. własna)
Samica murarki jastrzębcowej (Hoplitis leucomelana) na komonicy (fot. własna)

Pasożyty

Pasożytem gniazdowym murarki są Gasteruption nigrescens, Sapyga quinquepunctata, oraz inne dzikie pszczoły: Stelis minuta, Stelis ornatula.

Słowo na zakończenie 😉

Mam nadzieję, że tym artykułem pokazałam, że warto zainteresować się pionowymi pomocami gniazdowymi, lub zostawić zaniedbany zakątek w ogrodzie. Takie suche badyle mogą być miejscem gniazdowania przeróżnych ciekawych owadów, które opiszę w innych artykułach.

Oznaczenie owadów: Darek Ogrodnik

Źródła i dodatkowa lektura

  1. https://www.bwars.com/bee/megachilidae/hoplitis-leucomelana
  2. Larvae and Nests of Six Aculeate Hymenoptera (Hymenoptera: Aculeata) Nesting in Reed Galls Induced by Lipara spp. (Diptera: Chloropidae) with a Review of Species Recorded
  3. S.J. Falk, Field Guide to the Bees of Great Britain and Ireland, London 2016.
  4. Paul Westrich: Wildbienen Deutschlands, Stuttgart 2018.
  5. H. Wiesbauer, Wilde Bienen: Biologie – Lebensraumdynamik am Beispiel Österreichs – Artenporträts, Stuttgart 2017.

Jestem miłośniczką żądłówek i założycielką strony dzicyzapylacze.pl. Moim marzeniem jest stworzenie bazy wiedzy o dzikich zapylaczach i opisanie wszystkich gatunków dzikich pszczół Polski. Opowiadając o żądłówkach korzystam ze wsparcia Darka Ogrodnika, który podziela fascynację tymi owadami, identyfikuje je z moich zdjęć i dzieli się swoją wiedzą.

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.