Rośliny

Farbownik lekarski – Anchusa officinalis L.

Pinterest LinkedIn Tumblr

Informacje ogólne

Nazwa gatunku: farbownik lekarski (Anchusa officinalis L.)

Okres kwitnienia: czerwiec-październik; pożytek pełni lata

Pożytek: pyłek i nektar

Stanowisko: słoneczne

Gleba: sucha, piaszczysta

Farbownik lekarski towarzysz całego sezonu

Natknęłam się na opracowania dotyczące farbownika lekarskiego, które podają, że kwitnie on do lipca i chociaż faktycznie jest to pożytek pełni lata, to jednak moje obserwacje wskazują, że kwitnie on jeszcze późnym latem. Chociaż można na nim spotkać również inne rodzaje pszczół dziko żyjących, to jednak zdecydowanie upodobał sobie tę wieloletnią roślinę, rodzaj Bombus, czyli trzmiele i trzmielce. Jego długi okres kwitnienia pozwala obserwować już wczesnowiosenne gatunki pszczół dzikich, takich jak murarka ogrodowa czy porobnica wiosenna, a także pojawiające się na późnym etapie sezonu samce, niektórych gatunków trzmielców.

farbownik lekarski
Osiedle w centrum miasta, widzimy farbownik lekarski, żywokost lekarski, koniczynę łąkową wszytskie te rośliny karmią dzikich zapylaczy. Niestety w oczach ogrodnika to zło, które należało skosić, w zamian pokazał się suchy placek ziemi, bez życia. (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Opis

Siedliskiem dla tego przedstawiciela ogórecznikowatych są suche przydroża, wzgórza, skarpy, nieużytki, również miejsca przekształcone przez człowieka. Dobrze znosi gleby ubogie i suche. Jest byliną, rzadziej rośliną dwuletnią, dorastającą do 100 cm wysokości. Łodyga wzniesiona, ale też często pokładająca się, szorstko owłosiona. Podobnie liście są szorstko owłosione w kształcie lacetowate, podługowate, siedzące na większej długości łodygi.

farbownik lekarski pokrój
Pokrój farbownika lekarskiego, można zauważyć zarówno pędy pokładające się, jak i wzniesione (fot. YT Dzikie Pszczoły)
farbownik lekarski kwiaty
Widać zarówno pączki kwiatów, dopiero rozkwitające różowe kwiaty oraz już w pełni rozwinięte niebiesko-fioletowe (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Kwiaty początkowo mają kolor różowo-niebieski, następnie niebiesko-fioletowy. Wyrastają na krótkich szypułkach, wewnątrz kwiatu można dostrzec, spotykane w rodzinie ogórecznikowatych, owłosione osklepki. Ich celem jest zapobieganie wysychaniu nektaru lub rozcieńczaniu go przez deszcze.

trzmielec północny bombus flavidus
Kiedyś bardzo rzadki, dziś nieco częściej spotykany, trzmielec północny (Bombus flavidus) (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Od wielu lat farbownik ma stałe miejsce w naszym ogrodzie, rozsiał też się samodzielnie w paru innych miejscach, gdzie rośnie z powodzeniem. I chociaż bywa, że sadzę jakieś bardziej fikuśne rośliny zapewniające pyłek i nektar, to jednak farbownik lekarski cieszy się niesłabnącym powodzeniem. Dodatkowo ze względu na budowę kwiatu, która wymaga sięgnięcia języczkiem w głąb kielicha oblatują go pszczoły dzikie z rodzaju kornutka (Eucera sp.), a to z pewnością jest widok, dla którego warto posadzić trędownika. Bez wątpienia obserwacja długich czułek kornutek daje mnóstwo radości i satysfakcji.

Farbownik lekarski, jakie pszczoły go odwiedzają?

Pszczoły samotnice przylatujące po pyłek: Anthophora aestivalis (porobnica czerwcowa), Anthophora bimaculata (porobnica chabrówka), Anthophora plumipes (porobnica wiosenna), Anthophora quadrifasciata, Anthophora quadrimaculata (porobnica ruda)

Literatura:

  1. Flaga S., Rośliny pożytkowe pszczół samotnic, Kraków 2015.
  2. Sulborska A., Rośliny Pożytkowe, Wydawnictwo Bee&Honey.
  3. Westrich P., Wildbienen Deutschlands, Stutgart 2018.

Za oznaczenie trzmieli dziękuję Alicji Dubickiej.

Farbownik lekarski (Anchusa officinalis L.) (źródło YT Kanał Dzikie Pszczoły)
Eucera sp. kornutka
Pszczoła długojęzyczkowa z rodzaju kornutka (Eucera sp.) (fot. YT Dzikie Pszczoły)
Odnaleziona na strzelnicy w Łukowie rzadka pszczoła porobnica paskowana (Amegilla quadrifasciata) (fot. Przemysław Laskowski)

Znana też jako Tulkandra. Obserwatorka i miłośniczka ptaków, a także dzikich pszczół, szczególnie trzmieli. Współtwórca kanału YouTube Dzikie Pszczoły. Gościnnie na łamach Dzikich Zapylaczy opowiada o roślinach dla pszczół.

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.