Trzmiel ciemnopasy (Bombus ruderatus) to jeden z największych krajowych gatunków trzmieli. Spotykany jest rzadko, głównie na dużych obszarach łąk, na których rośnie koniczyna łąkowa. Gatunek zanikający w zachodniej Europie, ponadto nie stwierdzany już od kilkudziesięciu lat w niektórych krajach.

Charakterystyczną cechą trzmieli ciemnopasych jest szeroka plama o kształcie półksiężyca na tarczce. Trzmiel ciemnopasy posiada długi języczek i w związku z tym preferuje kwiaty o długich koronach.

U niektórych gatunków trzmieli, m.in. właśnie u trzmieli ciemnopasych, obserwowana jest umiejętność żerowania w czasie mżawki. Posiadając dużą odporność na niekorzystne warunki atmosferyczne: niska temperatura, wiatr, a nawet drobny deszcz, trzmiele te potrafią oblatywać kwiaty w praktycznie każdych warunkach pogodowych. W gnieździe pozostają tylko w czasie ulewy, a także upału, kiedy to zmuszone są do obniżania temperatury wewnątrz gniazda, wentylując je za pomocą ruchu skrzydeł.

trzmiel ciemnopasy
Samcowi trzmiela ciemnopasego w żerowaniu nie przeszkadza zmoczone futerko (fot. Alicja Dubicka)
Oszukujący i oszukani

Trzmiele ciemnopase, jak i inne gatunki trzmieli, stają się także ofiarami drobnych oszustw stosowanych przez storczyki. Kwiaty upodobnianiają się do roślin nektarodajnych, przyjmując ich kształt, barwę, a dodatkowo bardzo intensywnie pachną, co skutecznie zwabia owady. Kwitnąc wczesną wiosną „nabierają” młode, niedoświadczone samice (matki) trzmieli, które zapylają storczyki bez uzyskania w zamian nektaru czy pyłku.

trzmiel ciemnopasy
Samica trzmiela ciemnopasego z przyklejonymi do pleców pyłkowinami (ziarenka pyłku storczyka), do których nie jest w stanie w żaden sposób dosięgnąć i wykorzystać jako źródło pożywienia) (fot. Alicja Dubicka)

Trzmiel ciemnopasy (Bombus ruderatus)

Nazwa gatunkowa: Trzmiel ciemnopasy (Bombus ruderatus)
Rodzina: pszczołowate (Apidae)
Rodzaj: trzmiel (Bombus)
Status: w Polsce rzadki, w zachodniej Europie bardzo rzadki i wymierający, kategoria LC na czerwonej liście europejskich pszczół oraz HR (high climate risk) jako gatunek potencjalnie silnie zagrożony zmianami klimatycznymi
Siedlisko:tereny otwarte, głównie duże obszary łąk, ale spotykany także na uprawach roślin motylkowych (Fabaceae) oraz facelii błękitnej (Phacelia tanacetifolia), skraje lasów
Pojaw:kwiecień/maj w zależności od temperatury otoczenia
Gniazdowanie:gniazda podziemne
Długość języka:długojęzyczkowy
Odwiedzane rośliny:z rodziny bobowatych (Fabaceae), np. koniczyna łąkowa, wyka ptasia
z rodziny babkowatych (Plantaginaceae), np. wyżlin większy
z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae), np. ostróżka ogrodowa, ostróżeczka polna
z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), np. jasnota biała, poziewnik pstry
z rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae), np. farbownik lekarski, żmijowiec zwyczajny, facelia błękitna
Warto wiedzieć:jeden z większych gatunków trzmieli w Polsce. Wielkość królowych – 18-24 mm, robotnice – 10-18 mm, a rozmiar samców – 12-17 mm
Typowe ubarwienie
Siedlisko naturalne
Obcokrajowiec z Korsyki 😉
bombus ruderatus
Trzmiel ciemnopasy (Bombus ruderatus z podgatunku corsicola) spotykany na Korsyce, kto by pomyślał, że to ten sam gatunek (fot. Alicja Dubicka)

Literatura:

  1. Pawlikowski T. 1999. Przewodnik terenowy do oznaczania trzmieli i trzmielców Polski, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.
  2. Ruszkowski A. Żak B. 1969c. Rośliny pokarmowe i znaczenie gospodarcze trzmieli z podrodzaju Hortorobombus Vogt. Pamiętnik Puławski, 37: 359-384.
  3. Rasmont et al. 2015. Climatic Risk and Distribution Atlas of European Bumblebees. Biorisk 10 (Special Issue).
  4. Rasmont et al. 2021. Bumblebees of Europe and neighbouring regions. N.A.P. Editions.
  5. Goulson D. 2012. Bumblebees. Behaviour, ecology and conservation. Oxford University Press.

Nasz wspólny mianownik to miłość do trzmielowatych. Różni nas niemal wszystko pozostałe, ale różnimy się pięknie.

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.