Informacje ogólne

Nazwa gatunku: wyka ptasia (Vicia cracca L.)

Okres kwitnienia: lipiec-wrzesień; pożytek pełni lata

Pożytek: pyłek i nektar

Stanowisko: słoneczne

Gleba: gliniasta, zasobna w azot, próchnicza

Opis

Jeżeli ten wpis będzie czytał rolnik, proszę, aby mi wybaczył zachwyty nad wyką. Dla osób, które musiały się zmagać z tym chwastem, ten wpis może być obrazoburczy 🙂 Ale jak tu się nie zachwycać tą rośliną z rodziny bobowatych i jej pięknymi wąsami. Wyka ptasia dla wielu pszczół staje się okazją do „grzechu” i bandyckich wybryków, ale o tym później. Jak zawsze musimy ją najpierw prześwietlić od „stóp do głów”.

wyka ptasia łąka w mieście
Wyka ptasia (Vicia cracca L.). Bywają miejsca i w mieście, gdzie wyka ma się dobrze (fot. YT Dzikie Pszczoły)
wyka ptasia
Wyka ptasia (Vicia cracca L.) (fot. YT Dzikie Pszczoły)

A więc… możemy ją spotkać na przydrożach, w zaroślach, skrajach lasów, łąkach czy polach. Korzeń silny, a na nim brodawki. Łodyga wiotka, pokładająca się, owłosiona, cienka dorastająca do 120 cm. Jeżeli może to się pnie, jeśli zaś nie ma po czym się piąć, będzie się płożyć. Liście ciekawe, a nazwa dość frapująca… nieparzysto-pierzaście złożone z 6 do 12 par listków. Listki są podługowate, a pierwsza ich para oraz listek szczytowy przekształcone są w wąsy czepne. Kwiaty w gęstym gronie wyrastają z jednej strony i osadzone są na szypułce. Na grono przypada od 15 do 40 kwiatów motylkowych, a korona kwiatu jest w kolorze niebieskofioletowym. Owocem jest strąk, jego koniec wieńczy dzióbek, a długość to 10-25 mm, skrywa on w sobie nasiona w kolorze czarnym.

wyka ptsia i miesierka długowłosa
Miesierka długowłosa (Megachile circumcincta) na wyce ptasiej (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Warto wspomnieć, że wyka ptasia karmi pszczoły zarówno pyłkiem i nektarem.

Jeśli decydujemy się na rozmnażanie wyki, można to uczynić wysiewając nasiona wprost do gruntu od kwietnia do czerwca lub przez podział latem.

Piękna pszczoła dziko żyjąca kornutka koniczynowa (Eucera longicornis) (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Rozbój w biały dzień

A teraz czas na kryminalną opowieść, w której występują rabujący, obrabowani i przypadkowi przechodnie, niecnie korzystający z nadążającej się okazji. A wszystko związane jest ze specyfiką motylkowej konstrukcji kwiatu i głęboko złożonego na jego dnie skarbu, którym jest sycący nektar. Aby mogło dojść do zapylenia krzyżowego gatunki pszczół o długim języczku, głównie trzmiele, muszą sięgnąć nim do głębi kwiatu. W tym czasie brzuszna strona owada zostanie naznaczona pyłkiem wyki, aby przy kolejnych odwiedzinach innego już kwiatu, pyłek ten osiadł na gotowym do jego przyjęcia słupku. Dokonuje się zapylenie i roślina odnosi korzyść z tych odwiedzin.

Najprawdopodobniej trzmiel ogrodowy (Bombus cf. hortorum), który tradycyjną drogą pobiera pokarm. Języczek, u niektórych gatunków trzmieli może być dłuższy niż połowa ich ciała. Czyli może osiągać oszałamiające 15mm! (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Jednak kryterium posiadania długiego aparatu ssącego spełniają przeważnie trzmiele długojęzyczkowe (trzmiel zmienny, ogrodowy i rudy). Co mają począć te trzmiele, które natura wyposażyła w krótszy języczek (trzmiel ziemny i gajowy), a które również mają ochotę na pełen węglowodanów nektar? Im pozostaje wygryzienie w kwiecie otworu i tą drogą dostaną się po ten rodzaj pożytku. Jednak zapylenie nie odbędzie się, gdyż owad nie miał kontaktu z pyłkiem kwiatu. Nastąpiło włamanie do kwiatu. A co wokół wyki robią pszczoły samotnice i pszczoły miodne? One również mają ochotę wzmocnić się nektarem. Im pozostaje odnalezienie wygryzionego przez trzmiela otworu i w ten sposób spenetrują wnętrze kwiatu. Ponownie roślina pozostanie obrabowana i nie osiągnie korzyści z odwiedzin pszczół.

Galeria rabusiów

Trzmiele

włamanie do kwiatu i trzmiel gajowy
Jeden z głównych winowajców, trzmiel gajowy (Bombus lucorum), to on często odpowiada za wygryzienie otworu. Jak widać na zdjęciu włamanie do kwiatu to dość powszechna praktyka (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Pszczoły samotnice

rabunek nektaru miesierka długowłosa
Miesierka długowłosa (Megachile circumcincta) korzysta z przysługi, którą mimowolnie wyświadczył jej trzmiel wygryzając dziurkę (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Pszczoła miodna

Wyka ptasia i pszczoła miodna
Dlaczego by nie skorzystać skoro otwór już jest. Pszczoła miodna (Apis mellifera). (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Wyka ptasia to fantastyczny materiał do bardzo ciekawych obserwacji pszczelego życia. Jednocześnie prezentuje się naprawdę korzystnie, więc może znajdzie uznanie w naszych oczach, by pojawić się w naszym ogrodzie?

Wyka ptasia, jakie pszczoły ją odwiedzają?

Pszczoły samotnice: Amegilla quadrifasciata (porobnica paskowana), Anthophora aestivalis (porobnica czerwcowa), Anthophora retusa (porobnica jasnotowa), Eucera longicornis (kornutka koniczynowa), Halictus subauratus (smuklik złotawy), Hoplitis claviventris (murarka komonicówka), Megachile circumcincta (miesierka długowłosa), Megachile maritima (miesierka wielka), Osmia aurulenta (murarka muszlówka), Osmia caerulescens (murarka lucernowa), Xylocopa valga (zadrzechnia czarnoroga)

Trzmiele: Bombus hortorum (trzmiel ogrodowy), Bombus lapidarius (trzmiel kamiennik), Bombus lucorum (trzmiel gajowy), Bombus pascuroum (trzmiel rudy), Bombus terrestris (trzmiel ziemny)

Literatura:

  1. Sulborska A., Rośliny Pożytkowe, Wydawnictwo Bee&Honey.
  2. Westrich P., Wildbienen Deutschlands, Stutgart 2018.
Tym razem wyka kosmata i ilustracja przbiegu włamania „na gorącym uczynku” (źródło YT Kanał Dzikie Pszczoły)
Samiec z rodzaju miesierka (Magchile sp.) (fot. YT Dzikie Pszczoły)
Samiec z rodzaju ścieska (Coelioxys sp.) (fot. YT Dzikie Pszczoły)
Trzmiel ziemny (Bombus terrestris) i piękny wąs wyki, który służy jej do wdrapywania się po innych roślinach czy podporach (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Znana też jako Tulkandra. Obserwatorka i miłośniczka ptaków, a także dzikich pszczół, szczególnie trzmieli. Współtwórca kanału YouTube Dzikie Pszczoły. Gościnnie na łamach Dzikich Zapylaczy opowiada o roślinach dla pszczół.

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.