Murarka lucernowa (Osmia caerulescens)

Murarka lucernowa (Osmia caerulescens) to pszczoła, która była przeze mnie bardzo poszukiwana na początku przygody z pszczołami. Widziałam ją zaledwie parę razy – wręcz jedynie mi przemknęła. Niektórzy śmiali się, że spotykam tyle rzadszych pszczół, a nie mogę znaleźć pospolitej murarki lucernowej. Stało się moją wielką ambicją, żeby zrobić jej zdjęcie. W końcu mi się poszczęściło, bo nie tylko ją wreszcie sfotografowałam, ale także „zamieszkała” w moim domku dla owadów. I to bardzo licznie.

Jak rozpoznać murarkę lucernową (Osmia caerulescens)

Informacje w tym fragmencie są częścią osobnego artykułu: Jak rozpoznawać pszczoły w domku dla owadów, napisanego wspólnie z Darkiem Ogrodnikiem (Dareckim).

Samiec murarki lucernowej

Samce są piękne. Mają zielone oczy i złoty kolor. Szczególnie jest on widoczny u wytartych już osobników.

Zdarzają się też jednak osobniki o fioletowym połysku.

Samce wygryzają się z gniazd wcześniej niż samice. Czekają na ich pojawienie się patrolując otwory w pobliżu miejsca gniazdowania, a także odwiedzając gniazda, z których się wygryzły.

Sposób gniazdowania murarki lucernowej (Osmia caerulescens)

Murarka lucernowa (Osmia caerulescens) gniazduje w otworach, istniejących zagłębieniach w martwym drewnie i łodygach, szczelinach między kamieniami, opuszczonych otworach porobnic (Anthophora) w glinianych ścianach. Dlatego może założyć gniazdo również w domku dla owadów.

Budowa gniazda

Samica buduje gniazdo liniowo. Po zaopatrzeniu komórki pyłkiem i nektarem składa w niej swoje jajo i buduje ściankę z przeżutych liści oraz tworzy następną komorę, w której złoży kolejne jajo. Dziennie składa jedno lub dwa jaja. Gniazdo może zawierać od jednej do siedmiu komórek lęgowych. Gniazda po wygryzieniu się z nich pszczół, są ponownie zasiedlane.

W artykule dotyczącym czasu zużywanego przez miesierki i murarki na budowę i zaopatrzenie gniazda [2] znalazłam takie informacje:

Osmia caerulescens L. na zebranie jednej porcji papki liściowej potrzebowała przeciętnie 75 sek., a wraz z umieszczeniem jej w przegrodzie komórki średnio 3,9 min. (…)

U murarki lucernowej czas zebrania jednego ładunku pyłku wynosił 8-10 min. (…)

Dla zebrania jednego ładunku pyłku musiała samica odwiedzić odpowiednią liczbę kwiatów, wynoszącą (średnio) u O. caerulescens około 22 (…)

Budowa jednego gniazda trwała przeciętnie u (…) O. caerulescens 6-7 dni (…)

Zamknięcia gniazda

Zamknięcie gniazda tworzone jest z zaprawy roślinnej, czyli przeżutych liści, a nawet płatków kwiatów.

Materiał roślinny do budowy przegród i zamknięcia gniazda pszczoła zdobywa sama wycinając kawałki liści i tworząc z nich papkę. Używa do tego materiału z roślin takich jak: mak, malwa, ślaz, lucerna, kocimiętka.

Kokony murarki lucernowej

Larwa zaczyna zjadać przygotowany przez samicę pokarm zaraz po wykluciu się, a pierwszy raz wydziela odchody po około 7 dniach. Po 9-10 dniach przestaje jeść i obleka się w cienkościenny, jedwabisty kokon, który wypełnia całą komórkę.

Pasożyty gniazdowe

Wśród pasożytów gniazdowych murarki lucernowej wymienia się: wysmugę pięciopunktową (Sapyga quinquepunctata), szmeronię rożycówka Stelis ornatula.

Odwiedzane kwiaty i zbiór pyłku

Murarka lucernowa (Osmia caerulescens) jest gatunkiem polilektycznym, czyli nie wykazującym specjalizacji w zbieraniu pyłku z określonych roślin. Preferuje jednak rośliny z rodzin bobowatych i jasnotowatych. Chcąc zaprosić do swojego ogrodu tę pszczołę powinniśmy zadbać o obecność wśród kwitnących kwiatów: komonicy zwyczajnej, koniczyny, kocimiętki, lucerny, wyki, jasnoty purpurowej i in.

Pszczoła transportuje pyłek dla potomstwa na szczoteczce brzusznej. Podczas badań Müller stwierdził, że niektóre gatunki pszczół, m.in. właśnie murarka lucernowa, mają na głowie i twarzy specjalnie zmodyfikowane włosy, których prawdopodobną funkcją jest ograniczenie strat pyłku. Szczególnie jest to widoczne podczas odwiedzin kwiatów roślin z rodziny jasnotowatych, gdzie zbiór pyłku na spodnią stronę brzucha pszczoły jest utrudniony. Pszczoła ociera głowę o pylniki rośliny, a następnie przenosi pyłek z głowy na brzuch.

Na zakończenie

Obserwowanie pszczół budujących gniazda to zawsze wiele radości, dlatego cieszę się, że murarka lucernowa założyła gniazda w moim domku. Warto zadbać obecność różnych roślin dla pszczół w naszym ogrodzie, a także o różnorodność średnic otworów i materiałów gniazdowych. Daje nam to szansę na piękne chwile w trakcie letnich dni.

Oznaczenie owadów: Darek Ogrodnik (Darecki)

Źródła i dodatkowa lektura

1. https://miesiecznik-pszczelarstwo.pl/pzn/sites/default/files/pzn1995_233-243.pdf
2. https://miesiecznik-pszczelarstwo.pl/pzn/sites/default/files/pzn1999_339-350.pdf
3. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00218839.2017.1282079
4. Paul Westrich: Wildbienen Deutschlands, Stuttgrat 2018.
5. H. Wiesbauer, Wilde Bienen: Biologie – Lebensraumdynamik am Beispiel Österreichs – Artenporträts, Stuttgart 2017.
6. S.J. Falk, Field Guide to the Bees of Great Britain and Ireland, London 2016.