Murarka lucernowa (Osmia caerulescens) to pszczoła, która była bardzo poszukiwana przeze mnie. Widziałam ją zaledwie parę razy – wręcz jedynie mi przemknęła. Niektórzy śmiali się, że spotykam tyle rzadszych pszczół, a nie mogę znaleźć pospolitej murarki lucernowej. Stało się moją wielką ambicją, żeby zrobić jej zdjęcie. I właśnie w tym roku mi się poszczęściło, bo nie tylko ją wreszcie sfotografowałam, ale także „zamieszkała” w moim domku dla owadów. I to bardzo licznie!

Jak rozpoznać murarkę lucernową (Osmia caerulescens)

Informacje w tym fragmencie są częścią osobnego artykułu: Jak rozpoznawać pszczoły w domku dla owadów, napisanego wspólnie z Darkiem Ogrodnikiem (Dareckim).

Długość8-10 mm
Kolor szczoteczkiczarna
Czas występowaniakwiecień-sierpień
Charakterystyczne cechyJedna z naszych słabiej owłosionych murarek z rodzaju Osmia. Oczy czarne. Samica z bardziej lub mniej wyraźnie widocznym niebieskim połyskiem, zwłaszcza na odwłoku.
Niezbyt gęste wąskie jasne przepaski na tylnych krawędziach tergitów. Głowa duża, odwłok w pozycji „spoczynkowej” krótki, zwarty.
GniazdoŚrednica 4-5 mm. Zamknięcie gniazda z materiałów roślinnych, płatków kwiatów.
Podobne w domkumurarka rzepakowa (Osmia brevicornis)
Murarka lucernowa (Osmia caerulescens) (fot. wł.)
Widoczny niebieski połysk na odwłoku murarki lucernowej (Osmia caerulescens) (fot. wł.)
Murarka lucernowa (Osmia caerulescens) – odwłok w pozycji spoczynkowej (fot. wł.)
Samica murarki lucernowej (Osmia caerulescens) – widoczne białe przepaski na odwłoku, których nie posiada murarka rzepakowa (Osmia brevicornis) (fot. wł.)

Samiec murarki lucernowej

Samce są piękne. Mają zielone oczy i złoty kolor. Szczególnie jest on widoczny u wytartych już osobników.

Świeży samiec murarki lucernowej (Osmia caerulescens) (fot. wł.)
Samiec patrolujący gniazda w poszukiwaniu samic (fot. wł.)
Złociutki samiec murarki (fot. wł.)

Sposób gniazdowania murarki lucernowej (Osmia caerulescens)

Murarka lucernowa (Osmia caerulescens) gniazduje w otworach, istniejących zagłębieniach w martwym drewnie i łodygach, szczelinach między kamieniami, opuszczonych otworach porobnic (Anthophora) w glinianych ścianach. Dlatego może założyć gniazdo również w domku dla owadów.

Murarka lucernowa (Osmia caerulescens) w domku dla owadów (fot. wł.)

Budowa gniazda

Samica buduje gniazdo liniowo. Po zaopatrzeniu komórki pyłkiem i nektarem składa w niej swoje jajo i buduje ściankę z przeżutych liści oraz tworzy następną komorę, w której złoży kolejne jajo. Dziennie składa jedno lub dwa jaja. Gniazdo może zawierać od jednej do siedmiu komórek lęgowych.

W artykule dotyczącym czasu zużywanego przez miesierki i murarki na budowę i zaopatrzenie gniazda [2] znalazłam takie informacje:

Osmia caerulescens L. na zebranie jednej porcji papki liściowej potrzebowała przeciętnie 75 sek., a wraz z umieszczeniem jej w przegrodzie komórki średnio 3,9 min. (…)

U murarki lucernowej czas zebrania jednego ładunku pyłku wynosił 8-10 min. (…)

Dla zebrania jednego ładunku pyłku musiała samica odwiedzić odpowiednią liczbę kwiatów, wynoszącą (średnio) u O. caerulescens około 22 (…)

Budowa jednego gniazda trwała przeciętnie u (…) O. caerulescens 6-7 dni (…)

Gniazdo murarki lucernowej (Osmia caerulescens)
Dwie połowy otwartego gniazda murarki lucernowej (Osmia caerulescens). Widać trzy komory lęgowe (1) przedzielone ścianką (2) z materiału roślinnego oraz zamknięcie (3). W jednym z domków dla owadów murarki lucernowe budowały niektóre gniazda z cofniętym do wewnątrz zamknięciem (fot. wł.)

Zamknięcia gniazda

Zamknięcie gniazda tworzone jest z zaprawy roślinnej, czyli przeżutych liści, a nawet płatków kwiatów.

W otwartym przeze mnie gnieździe zamknięcie było zbudowane z papki roślinnej oraz zakamuflowane prawdopodobnie rdzeniem czarnego bzu (fot. wł.)
Murarka lucernowa (Osmia caerulescens) zamknięcie gniazda
Zamknięcie gniazda murarki ozdobione kolorowymi elementami. Być może płatkami kwiatów? (fot. wł.)
Obok rosły różnokolorowe bratki (żółte, pomarańczowe i fioletowe), ale nie udało mi się sprawdzić, kto je tak wygryzał (fot. wł.)
Za to miałam przyjemność spotykać murarki lucernowe (Osmia caerulescens) wycinające kawałki liści koniczyny (fot. wł.)
Murarka lucernowa (Osmia caerulescens) zamknięcie gniazda
Samica zbierająca materiał roślinny do budowy gniazda (fot. wł.)
Inne zamknięcie gniazda murarki lucernowej (Osmia caerulescens) w pomocy gniazdowej z czarnego bzu (fot. wł.)
Tu gniazda również w gałęziach czarnego bzu (fot. wł)
I te same gniazda jesienią (fot. wł.)

Kokony murarki lucernowej

Larwa zaczyna zjadać przygotowany przez samicę pokarm zaraz po wykluciu się, a pierwszy raz wydziela odchody po około 7 dniach. Po 9-10 dniach przestaje jeść i obleka się w cienkościenny, jedwabisty kokon, który wypełnia całą komórkę.

Kokony murarki lucernowej (Osmia caerulescens) (fot. wł.)
Prowiantowanie gniazda przez murarke lucernową (Osmia caerulescens) (Źródło YT)
Proces budowy gniazda (Źródło YT)

W zależności od pogody, w ciągu swojego życia pszczoła może zbudować od kilku do nawet dziesięciu gniazd. Jednak śmiertelność potomstwa jest dość duża, ponieważ wynieść może nawet 50%. Częściowo odpowiedzialne mogą być za to pasożyty gniazdowe takie jak: wysmuga pięciopunkt (Sapyga quinquepunctata), szmeronia rożycówka (Stelis ornatula).

Gniazda po wygryzieniu się z nich pszczół, są ponownie zasiedlane.

Kiedy i gdzie możemy obserwować murarkę lucernową (Osmia caerulescens)

Okres lotu murarki przypada od kwietnia do sierpnia.

Murarka lucernowa (Osmia caerulescens) przy świerzbnicy (fot. wł.)

Spotkamy ją na brzegach lasów, polanach leśnych, w sadach, kamieniołomach, parkach i ogrodach.

Murarka lucernowa (Osmia caerulescens) zamknięcie gniazda
(fot. wł.)

Odwiedzane kwiaty

Murarka lucernowa (Osmia caerulescens) jest gatunkiem poliektycznym, czyli nie wykazującym specjalizacji w zbieraniu pyłku z określonych roślin. Preferuje jednak rośliny z rodzin bobowatych i jasnotowatych. Chcąc zaprosić do swojego ogrodu tę pszczołę powinniśmy zadbać o obecność wśród kwitnących kwiatów: komonicy zwyczajnej, koniczyny, kocimiętki, lucerny, wyki, jasnoty purpurowej i in.

Komonica zwyczajna (fot. wł.)
Głowienka fioletowa (fot. wł.)

Na zakończenie

Obserwowanie pszczół budujących gniazda to zawsze wiele radości, dlatego cieszę się, że murarka lucernowa założyła gniazda w moim domku. Warto zadbać obecność różnych roślin dla pszczół w naszym ogrodzie, a także o różnorodność średnic otworów gniazdowych. Daje nam to szansę na piękne chwile w trakcie letnich dni.

Oznaczenie owadów: Darek Ogrodnik (Darecki)

Źródła i dodatkowa lektura

  1. https://miesiecznik-pszczelarstwo.pl/pzn/sites/default/files/pzn1995_233-243.pdf
  2. https://miesiecznik-pszczelarstwo.pl/pzn/sites/default/files/pzn1999_339-350.pdf
  3. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00218839.2017.1282079
  4. Paul Westrich: Wildbienen Deutschlands, Stuttgrat 2018.
  5. H. Wiesbauer, Wilde Bienen: Biologie – Lebensraumdynamik am Beispiel Österreichs – Artenporträts, Stuttgart 2017.
  6. S.J. Falk, Field Guide to the Bees of Great Britain and Ireland, London 2016.

Jestem miłośniczką żądłówek i założycielką strony dzicyzapylacze.pl. Moim marzeniem jest stworzenie bazy wiedzy o dzikich zapylaczach i opisanie wszystkich gatunków dzikich pszczół Polski. Opowiadając o żądłówkach korzystam ze wsparcia Darka Ogrodnika, który podziela fascynację tymi owadami, identyfikuje je z moich zdjęć i dzieli się swoją wiedzą.

2 komentarze

  1. https://m.youtube.com/watch?v=Pd80hddYF80&feature=youtu.be
    Nie wiem czy ten filmik nie lepszy, fajnie widać jak miesza pyłek z nektarem.
    Masz rozbieżność w okresie występowania – najpierw że od marca a potem od maja. W zeszłym roku pierwszego samca spotkałem 12 kwietnia, zapamiętałem datę bo to była Wielkanoc i akurat chwilowe polepszenie pogody z temperaturą 20 stopni. W tym roku jak będziesz mieć plage Oc to porobisz jej pewnie milion zdjęć 🙂

    • Dzięki. Dodałam go do artykułu.
      Z tym czasem występowania miałam problemy, bo znalazłam różne informacje. To jaką datę mam dać? Marzec czy kwiecień?

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.