Drapieżniki, pasożyty, rabusie

W domku dla owadów i jego okolicach, oprócz pszczół i innych błonkówek, znajdziemy faunę towarzyszącą tym owadom. Wiele zwierząt wyspecjalizowało się i nie może istnieć bez pewnych gatunków pszczół. Stąd chroniąc pszczoły – chronimy przy okazji również i je. Są to owady, które nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla mieszkańców gniazd, a jedynie korzystają z resztek pożywienia, ale również pasożyty, kukułki, parazytoidy, czy drapieżniki, które aktywnie polują na pszczoły.

Długo zastanawiałam się, jak nazwać ten dział, w którym zaprezentuję gatunki, które mogą współwystępować w jednym środowisku z pszczołami. Pasożyt nie brzmi dobrze, wróg też nie. A przecież, mimo pejoratywnych skojarzeń, Ci nieproszeni goście pełnią rolę regulującą populację pszczół. Nie będę ściemniać, że lubię je wszystkie. Przyznam, że czasami bywam owadzią rasistką, ale walczę z tym! 😉

Nie rozwodząc się za bardzo zapraszam na przegląd pszczelich adwersarzy, przypadkowych gości oraz fauny towarzyszącej dzikim pszczołom ziemnym i mieszkankom sztucznych gniazd.

Pasożyty, kukułki i itp.

Melittobia acasta – żywi się larwami różnych gatunków owadów. W ciągu roku może mieć nawet kilka pokoleń. Małe, milimetrowe – wejdą wszędzie. Na zdjęciu przyłapana przy wychodzeniu z kokonu miesierki niedopaski (Megachile versicolor) (fot. własna)
Cacoxenus indagator – mucha kleptopasożytnicza składająca jaja w gniazdach dzikich pszczół. Jej larwy zjadają pyłek zebrany dla potomstwa przez gospodarza gniazda. Zna ją każdy hodowca murarki ogrodowej (fot. własna)
Monodontomerus – małe metalicznie lśniące błonkówki. Samica za pomocą pokładełka przebija kokon i składa jaja do komory, w której znajduje się larwa pszczoły (fot. własna)
Ścieski (Coelioxys spp.) – to też dzikie pszczoły, ale zdecydowałam się umieścić je na liście, jako czarne owce w rodzinie. Podrzucają swoje jajka do gniazd innych pszczół niczym kukułki. Na zdjęciu ścieska niedopaska (Coelioxys inermis) (fot. własna)
Anthrax anthrax – pasożytuje na miesierkach podrzucając swoje jajka do gniazd (fot. własna)
Anthrax varia – pasożytuje na pszczołach, grzebaczowatych (fot. własna)
Bombylius posticus – bujanka – mucha podrzucająca swoje jajka do gniazd dzikich pszczół
Bujanka większa (Bombylius major) – kukułka wykorzystująca gniazda pszczolinek
Xylophrurus augustus – pasożytuje na różnych owadach. Ja znalazłam go w kokonach miesierki niedopaski (Megachile versicolor) (fot. własna)
Złotolitkowate (Chrysididae) – pasożytują na błonkówkach (fot. własna)
Oleica krówka (Meloe proscarabaeus) – dużych rozmiarów chrząszcz. Larwy tego owada czekają na kwiatach na pszczoły, by na nich przedostać się do pszczelego gniazda, w którym następnie pasożytują (fot. własna)
Osarek murarkowy (Leucospis dorsigera) – parazytoid larw pszczół z rodziny miesierkowatych (Megachilidae).
Dętka rudonoga (Physocephala rufipes) – parazytoid wewnętrzny żądłówek (fot. własna)
Skórnik słoniniec (Dermestes lardarius) – chrząszcz żywiący się resztkami, martwymi owadami, czasami kradnący pyłek z gniazd (fot. własna)
Wolnica czarniawa (Auplopus carbonarius) to ciekawy nastecznikowaty polujący dla swojego potomstwa na pająki. Podobno może wykradać glinę z zewnętrznych zatyczek gniazd pszczół, otwierając w ten sposób komory lęgowe i umożliwiając wejście do nich innym owadom. [1] Widuję go w pobliżu pomocy gniazdowych, ale nie przyłapałam go jeszcze nigdy na gorącym uczynku. (fot. własna)

Drapieżniki

Mrówki to złodziejaszki i drapieżnicy.
Na zdjęciu pszczolinka napiaskowa (Andrena vaga), podczas zgrupowania samców poszukujących samic, została schwytana przez pierwomrówkę krasnolicą (Formica rufibarbis). Znalazłam informacje, że gatunek ten jest dość agresywny. (fot. własna)
Pseudosmuklik (Lasioglossum, samiec) w objęciach grzebacza osmyka pszczolinkowca (Cerceris rybyensis) – łowcy dzikich pszczół. Sam osmyk jest roślinożerny, pszczołami jednak karmi swoje larwy (fot. własna)
Pseudosmuklik (Lasioglossum) schwytany przez prawie niewidocznego pająka kwietnika (fot. własna)
Szerszeń europejski (Vespa crabro). Szukałam informacji o jego diecie, bo często spotykam się ze stwierdzeniem, że to wielki wróg pszczół. Z informacji przeze mnie znalezionych wynika, że jego łupem stają się tylko nieuważne pszczoły, a główną pozycję w menu stanowią muchówki (fot. własna)

Inne spotkania

Nie tylko owady i pająki towarzyszą pszczołom. Wśród zwierząt zainteresowanych pszczelim towarzystwem znajdziemy: różne gatunki ptaków, jaszczurki, myszy.

Jaszczurka zwinka (Lacerta agilis) – niestety nie udało mi się uchwycić na zdjęciu momentu, gdy poluje – albo one są za szybkie, albo ja za wolna (fot. własna)
Do pomocy gniazdowych potrafią się też zabierać sikorki, choć przez swoje małe dzióbki nie są tak skuteczne jak dzięcioły, które potrafią zdemolować domek dla owadów. Do tej pory nie miałam z nimi przygód – być może to wdzięczność za budkę. (fot. własna)

Przypadkowi goście

Brzegówki postanowiły zamieszkać w mojej skarpie. Mimo pięknego widoku tych uroczych ptaków, bolało mnie serce, gdy widziałam, jak wygrzebują gniazda. (fot. własna)
Z głową zadartą w górę stałam pod skarpą i próbowałam sobie przypomnieć, co obserwowałam tam wiosną: bolica rogata (Odynerus reniformis), lepiarka wiosenna (Colletes cunicularius), czarna forma porobnicy włochatki (Anthophora plumipes)… o nie….
Koniec końców, mimo wielkiego nalotu brzegówek, zamieszkały tam tylko dwa osobniki. Możliwość codziennej ich obserwacji osłodziła trochę zniszczenia przez nie zrobione… a czas leczy rany 😉 (fot. własna)

Gatunków połączonych z pszczołami jest więcej. Z niektórymi luźniej, inne bez nich zginą.
Listę będę uzupełniać.

Źródła i litera uzupełniająca:
1. http://ph.ptz.icm.edu.pl/wp-content/uploads/2016/12/13-Zajdel.pdf
2. Paul Westrich: Wildbienen Deutschlands, Stuttgrat 2018.
3. H. Bellmann, Błonkówki. Przewodnik entomologa, Warszawa 2011.

Na tytułowym zdjęciu: murarka ogrodowa (Osmia bicornis).

Dziękuję za pomoc w oznaczeniach:
Darkowi Ogrodnikowi za żądłówki
avidalowi z Insektarium za Ichneumonidae i muchy

8 komentarzy

  1. Niezwykle szeroki jest wachlarz gatunków związanych ekologicznie z żądłówkami jako żywicielami. I Tobie naprawdę sporo z nich udało się zaobserwować. I są one co najmniej równie interesujące, jak same pszczoły. I chyba piękniejsze. Na pewno bardziej różnorodne. Systematycznie ubożejące populacje dzikich pszczół stanowią zagrożenie dla nich wszystkich.

    • Dziękuję Ci za miły komentarz.
      Czuję na tej liście niedosyt chrząszczy i gąsienicznikowatych – szczególnie tych drugich.
      Wygodne jest to, że pomoce gniazdowe w „domkach dla owadów” dają możliwość oglądania wszystkiego w jednym miejscu i znacznie ułatwiają obserwacje. W terenie jest znacznie gorzej, gdzie wszystko jest „rozpierzchnięte” i wymaga mnóstwo cierpliwości i czasu. Tutaj chyba zawsze będę miała niedosyt 🙂

  2. Niestety wszelakich pasożytów pszczół samotnic jest sporo, nic na to nie poradzimy. Jak widać na pracowitych pszczółkach wielu korzysta, chyba cała przyroda tak funkcjonuje. My ludzie też podobnie. Na zdjęciu na samej górze piękne zdjęcie z pająkiem skakunem, to wyjątkowy sprzymierzeniec w walce z niechcianymi owadami, jednak przy dużej ilości gniazd może się nie wyrabiać. Rurki o mniejszych średnicach niż dla murarki ogrodowej chętnie są zasiedlane przez osy kopułkowate i również gąsienicznikowate.
    Dotarłem tutaj dzięki Dzikim Pszczołom. Właśnie dzisiaj, pomimo dżdżystej pogody, poszukałem gałązek dla pszczółek w tym różycy błękitnawej. Zastanawiam się jakie dokładnie muszą to być patyki bowiem dysponuję świeżo ciętymi po np. porzeczkach, później z chryzantem gruntowych ale i jeżyny i malin. Czy międzywęźla nie przeszkadzają pszczółką?

    • Trudno znaleźć łodygi idealne, które nie będą miały międzywęźli. Odcinam liście starając się nie naruszać zbytnio zewnętrznej struktury łodygi.
      W książkach dotyczących dzikich pszczół znalazłam informacje, że gatunki preferujące pionowe łodygi osiedlają się w łodygach: jeżyn, malin, bzu czarnego, ostu, popłochu, dziewanny, bylicy, dzikiej róży, łopianu, winorośli. Nie eksperymentowałam jeszcze z chryzantemą – gdyby efekt był pozytywny, proszę o informację.
      „Dzikie Pszczoły”, to moja pokrewna pszczela dusza 🙂

  3. Myślę, że warto byłoby wspomnieć również o Taszczynie Pszczelim, miałem swego czasu całe kolonie w ziemi spękanej od suszy. Byłem świadkiem jak wciąga pod ziemię schwytaną pszczołę.

    • Na stronie opisuję dzikie pszczoły i inne żądłówki. Nie zajmuje mnie pszczola miodna, dlatego nie umieścilam w tym zestawieniu taszczyna, który poluje na pszczoły miodne.

  4. Odnośnie szerszenia europejskiego – pracując na pasiece niejednokrotnie widzę szerszenie, które polują na pszczoły miodne. Często siadają przy wylotku ula i czekają na pszczołę, która wychodzi.

    • Znajomy ostatnio opowiadał mi, jak szerszenie pożywiają się przy Jego ulu. Nie jest to nic dziwnego, ponieważ w przypadku uli ma on łatwo dostępną stołówkę. Tak jak lis woli wejść do kurnika, niż pogonić za zającem, czy sikorka będzie dobierać się do gniazd w domku dla owadów i wyjadać masowo dzikie pszczoły. Szerszeń polując w naturalnych warunkach na dzikie pszczoły, które opisuję na swojej stronie, nie ma tak łatwo. Są one dla niego za małe i rozproszone. Ponieważ aktualnie mam nalot szerszeni i straszy mi wszystkie owady, obserwuję jego polowania w naturalnym środowisku i na kwiatach jego łupem padają głównie duże muchy. Nie jest wystarczająco zwrotny.

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.