Jak zrobić domek dla owadów

Zacznę od tego, że domek dla owadów, to według mnie kontrowersyjna pomoc dla pszczół. Puste łodygi ułożone poziomo stanowią podstawową a czasami nawet jedyną pomoc gniazdową. O średnicy często nastawionej na pomoc tylko murarce ogrodowej, podczas gdy hodowla jedynie murarki ogrodowej (Osmia bicornis) nie jest żadnym wkładem w ochronę dzikich pszczół i zagrożonych gatunków. Według mnie znacznie bardziej skutecznymi sposobami ochrony rzadkich i zagrożonych gatunków jest sadzenie roślin przyjaznych pszczołom oraz tworzenie siedlisk z różnorodnymi strukturami umożliwiającymi gniazdowanie różnorodnym gatunkom pszczół.

Jeżeli decydujemy się na założenie domku dla owadów, warto zadbać by panowała tam różnorodność. Poniżej kilka moich obserwacji i znalezionych informacji, dotyczących zakładania domku dla owadów.

PORADNIK: Jak stworzyć pomoc gniazdową z pustych łodyg w „domku dla owadów”

Puste łodygi pomagają głównie gatunkom pospolitym, stąd decydując się na tego typu pomoc gniazdową, warto zadbać, by panowała tam bioróżnorodność. Można ją osiągnąć oferując kolonizatorom zamknięte z jednej strony gniazda, stworzone z różnych materiałów. Wszelkie źródła podają zakres średnicy gniazd od 2 mm do 10 mm. Warto włożyć do domku kawałek nawierconego martwego drewna. Niektóre żądłówki używają jego drobnych kawałków do budowy gniazd (np. murarka żmijowcowa) a niektóre wybierają je po prostu jako miejsce gniazdowania.

Pomoce gniazdowe układane poziomo powinny być wydrążone i wysuszone. Z literatury i moich obserwacji wynika, że łodygi ułożone poziomo bez wydrążonego szpiku nie są używane przez pszczoły, ale oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, by eksperymentować 🙂

Zasiedlone różnorodne pomoce gniazdowe, o różnych średnicach (fot. własna)
Zatyczka zasiedlonego gniazda o średnicy 2 mm (fot. własna)
zobacz też artykuł Zamknięcia gniazd

Ze względu na ryzyko zagrzybienia gniazda, nie jest polecane używanie rurek plastikowych.

Pomoce gniazdowe z bylicy pospolitej, czarnego bzu, dzikiej róży, jeżyny. Na zdj. murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) (fot. własna)
Różnorodne pomoce gniazdowe zasiedlone przez miesierki (fot. własna)

Pomoce z drewna cięte w poprzek słojów mają tę wadę, że często pękają, przez co nie są chętnie zasiedlane przez pszczoły. Dodatkowo szpary w drewnie ułatwiają przedostanie się pasożytów do gniazda. Dlatego ważny jest wybór odpowiedniego gatunku drewna, tak by otwór dawał wywiercić się gładko. Postrzępione otwory to duże ryzyko dla delikatnych skrzydeł pszczelich.

Na koniec moje uwagi dotyczące domków dla owadów

Uważam, że domki mają potencjał do popularyzacji tematyki dzikich pszczół, jednak może tak być jedynie w przypadku, gdy postawienie każdego nowego domku poprzedzone zostanie stworzeniem/zwiększeniem bazy pokarmowej w jego pobliżu i nie staje się on hodowlą nastawioną na jeden gatunek. Domki według mnie powinny być też stawiane przy zachowaniu pewnych zasad:

Po pierwsze. Małe domki dla pszczół z niewielką ilością pomocy gniazdowych

Małe domki z niewielką liczbą mieszkańców nie przyciągają w tak dużym stopniu pasożytów, jak duże agregacje. Do tego nie wpływają na skład gatunkowy okolicznej fauny, jak to się ma w przypadku dużych domków, kiedy faworyzowany jest jeden gatunek pospolitej pszczoły.

Po drugie. Rezygnacja z czyszczenia pomocy gniazdowych

Pasożyty występujące w środowisku hamują rozrastające się populacje. Pozbywanie się pasożytów oraz dokładanie kolejnych pomocy gniazdowych, może przyczynić się do nadnaturalnego rozmnażania się jednego gatunku i jego dominację w środowisku.

Podczas czyszczenia gniazd giną inne gatunki, które mogą również założyć gniazda w domku dla owadów. Z samych miesierkowatych możemy hodować w pomocach gniazdowych około 18 gatunków ( liczba ta i tak zawężona jest tylko do gatunków pszczół niepasożytniczych)! Do tego gniazdować mogą tam jeszcze grzebacze, nastecznikowate czy osy. A wszystkie te owady właśnie często giną mylone z pasożytami.

Po trzecie. Różnorodne pomoce gniazdowe

W domku dla owadów możemy spotkać gatunki różniące się wyglądem, wielkością, czy sposobem gniazdowania. Gdy wiemy już, że w domku nie musi być tylko jeden gatunek pszczoły a dziesiątki gatunków różnych owadów, postawmy na różnorodność pomocy gniazdowych i rozmiary średnicy gniazd.

Na zdjęciu niektóre dzikie pszczoły, które mogą założyć gniazdo w naszym domku dla pszczół. W białych kółkach podane są preferowane średnice otworów dla tych gatunków.
* Ścieski są kleptopasożytami miesierek (fot. własna)

Z czego można zrobić domek dla owadów

Często zastanawiamy się, jak zrobić domek dla owadów. Nie jest to w gruncie rzeczy nic trudnego. Wszystko zależy od naszego pomysłu i tego, co mamy pod ręką.

Źródło i dodatkowa lektura:
1. Paul Westrich: Wildbienen Deutschlands, Stuttgrat 2018.

Oznaczenie owadów ze zdjęć:
Darek Ogrodnik

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.