Dzikie pszczoły Polski

Hoplitis adunca (murarka żmijowcowa)

Pinterest LinkedIn Tumblr

Murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) to pszczoła, która ma się u mnie świetnie – kwiatów żmijowca ma pod dostatkiem.

Samce

Samce pojawiają się wcześniej niż samice. U mnie, przy licznym zasiedleniu i różnym czasie wygryzania z poszczególnych gniazd, obie płcie pojawiają się najczęściej równocześnie. W roku 2020 proces wygryzania się z kolejnych gniazd trwał prawie przez miesiąc.

Wygryzający się z gniazda samiec (fot. własna)

Samce są rude, mają wydłużone ciało i magnetyzujące zielone oczy

Samiec
Samiec wygryzający się z gniazda (fot. własna)
Murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) - samiec
Samiec (fot. własna)
Murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) - samiec
(fot. własna)

Samce cały czas kręcą się w pobliżu gniazd. Wygrzewają na słońcu, próbują kopulować z samicami, odganiają muchy kręcące się koło domku, albo walczą ze sobą.

Walczące samce murarki żmijowcowej (Hoplitis adunca) (fot. własna)

Samice

Samice mają wydłużone ciało i również zielonkawe oczy, choć nie tak intensywne jak u samców.

Murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) - samica
(fot. własna)
Murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) - zamykająca gniazdo
Samica zamykająca gniazdo (fot. własna)
Samica
Samica (fot. własna)
Murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca)
(fot. własna)
Samica (fot. własna)

Są szybkie, zwinne i pracowite, ale lubią też wygrzewać się leniwie w promieniach słońca. Często robią to równocześnie, obsiadając wtedy cały domek z pomocami gniazdowymi

Wygrzewająca się murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) (fot. własna)
Samice murarki żmijowcowej wygrzewające się na słońcu
(fot. własna)
Samice wygrzewające się na skarpie w pobliżu domku. Gdy stawałam na brzegu skarpy, wzbijały się do lotu i obsiadały moje nogi wygrzewając się dalej, ale tym razem na nich. To niezła frajda! 🙂 (fot. własna)

Rośliny

Murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) jest silnie związana z ogórecznikowatymi, szczególnie żmijowcami i nie spotkałam jej dotąd na innych roślinach, chociaż w jednym z artykułów czytałam, że w szklarni chętnie oblatywała lucernę [2]. W tym roku tuż obok domku posiałam w donicach ogórecznik lekarski. Jednak murarki nie wykazywały nim zainteresowania. Wybierały żmijowiec, do którego miały kilka metrów dalej.

Żmijowiec zwyczajny (Echium vulgare)
Żmijowiec zwyczajny (Echium vulgare) (fot. własna)
Pszczoła na żmijowcu
Murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) na żmijowcu (fot. własna)
Murarka żmijowcowa na żmijowcu
Samica na żmijowcu (fot. własna)

Budowa gniazda

Samica buduje gniazda w skalnych pęknięciach, wśród kamieni, w glinie, glebie, martwym drewnie. Murarka żmijowcowa może również zasiedlić opuszczone gniazda osy Odynerus reniformis [6] oraz pszczół ziemnych. Otwór zapieczętowany jest zatyczką z gliny, piasku, kamyczków, drewna i materiałów roślinnych. Często zamknięcia gniazd są wypukłe.

Gniazdo murarki żmijowcowej (Hoplitis adunca)
Porównanie zamknięć otworów murarki ogrodowej (O. bicornis) i żmijowcowej (H. adunca) (fot. własna)

Murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) przeważnie rozpoczyna budowanie gniazda od otworu, z którego się wygryzła. Po zamknięciu takiego gniazda wykorzystuje dopiero inne dostępne tunele.

Wyglądająca z gniazda samica (fot. własna)

Samica czyści stare gniazdo, ale nie pozbywa się resztek zatyczki zewnętrznej.

Porządkowanie gniazda (fot. własna)

Stąd często widoczne są nowe zamknięcia doklejane do starej zatyczki.

Nowo dobudowane zamknięcie gniazda (fot. własna)
Samica zbierająca kawałki ziemi do zamknięcia gniazda (fot. własna)

Z badań wynika, że murarka żmijowcowa preferuje gniazda o średnicy 6-7 mm i długości kanału 15-22 cm. Procent wylęgniętych pszczół murarki żmijowcowej wyniósł 57% (porównując – u murarki ogrodowej było to aż 97%, podczas gdy dla rzepakowej zaledwie 22%). Udział samic murarki żmijowcowej w badanej populacji wyniósł 47%. [2]

Samiec z gnieździe
Samiec w gnieździe (fot. własna)

Chociaż murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) preferuje gniazda 6-7 mm, zdarza się, że zasiedla także większe otwory.

Gniazdo w budowie (fot. własna)
Murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) w gnieździe (fot. własna)
Zamknięte gniazdo. Więcej przykładów zamknięć gniazd murarki żmijowcowej (Hoplitis adunca) tutaj (fot. własna)

Wygląd gniazda murarki żmijowcowej (Hoplitis adunca)

Murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) zajmuje gniazda o podobnej średnicy, co murarka ogrodowa (Osmia bicornis). Jednak jej kokony są bardzo delikatne. Otwarcie takiego gniazda może spowodować śmierć pszczół. Dlatego należy być ostrożnym, gdy decydujemy się na otwieranie gniazd murarki ogrodowej w celu oczyszczania ich z pasożytów.

Otwarte gniazdo murarki żmijowcowej (Hoplitis adunca)
Otwarte gniazdo murarki żmijowcowej (fot. własna)
Gniazdo murarki żmijowcowej (Hoplitis adunca)
Otwarte gniazdo murarki żmijowcowej (fot. własna)
Samiec szykujący się do wyjścia z gniazda. Gniazdo zostało przeze mnie wcześniej otwarte (fot. własna)
Otwarte gniazdo murarki żmijowcowej (Hoplitis adunca). Z gniazda nie wyszły żadne pszczoły, stąd zdecydowałam się je otworzyć. Widać oprowiantowane komórki. Fioletowy kolor mieszaniny pyłku i nektaru bierze się stąd, że pszczoły korzystają z kwiatów żmijowca. Mieszanina jest bardzo klejąca w dotyku (fot. własna)
To samo otwarte gniazdo. Gdybym miała do czegoś porównać tę mieszaninę, powiedziałabym, że ma konsystencję ciągnącej krówki (fot. własna)

Czasami widuję samce w takim stanie jak poniżej. Jest on pokryty oprowiantowaniem komórki. Być może wynika to z tego, że musiał się przebijać przez niewylęgnięte komórki i przez to oklejony jest niewykorzystaną mieszaniną? Nie mam na to pewnej odpowiedzi.

Samiec oklejony mieszaniną pyłku i nektaru. Widać też jej fioletowe ślady na gniazdach (fot. własna)

Zaloty murarki żmijowcowej (Hoplitis adunca)

Hoplitis adunca
(fot. własna)
Ze względu na to, że zostałam zaskoczona sytuacją, film kręcony „z ręki” i na wietrze
Samica i samiec z uroczo skręconymi czułkami (fot. własna)
Film kręcony z ręki i to jeszcze nieodpowiednim sprzętem. Słychać skrzypienie aparatu. Jednak wyciszmy się w sobie i skupmy jedynie na śpiewie ptaków. Włączmy w głowie stabilizację obrazu 😉 Miałam nie wrzucać tego filmu, ale samiec to mistrz czułości czułkami i tak mnie ujął, że nie mogłam się powstrzymać.
Zdjęcie świetnie pokazuje wydłużone ciało murarki żmijowcowej (Hoplitis adunca) (fot. własna)

Identyfikacja owadów ze zdjęć: Darek Ogrodnik

Źródła i dodatkowa literatura:
1. https://beehome.net/wp-content/uploads/2019/01/bienen-portraits-natterkopf-mauerbiene.pdf
2. http://miesiecznik-pszczelarstwo.pl/pzn/sites/default/files/pzn1995_233-243.pdf
3. http://www.bwars.com/bee/megachilidae/hoplitis-adunca
4. https://www.researchgate.net/publication/309013543_Viper’s_Bugloss_Mason_Bee_Hoplitis_Hoplitis_adunca_new_to_Britain_Hymenoptera_Megachilidae_Megachilinae_Osmiini
5. https://www.nhm.ac.uk/discover/news/2016/october/new-bee-species-breeding-in-britain.html
6. Paul Westrich: Wildbienen Deutschlands, Stuttgrat 2018.
7. http://miesiecznik-pszczelarstwo.pl/pzn/sites/default/files/pzn1998_299-312.pdf
8 H. Bellmann, Błonkówki. Przewodnik entomologa, Warszawa 2011.

Jestem miłośniczką żądłówek i założycielką strony dzicyzapylacze.pl. Moim marzeniem jest stworzenie bazy wiedzy o dzikich zapylaczach i opisanie wszystkich gatunków dzikich pszczół Polski. Opowiadając o żądłówkach korzystam ze wsparcia Darka Ogrodnika, który podziela fascynację tymi owadami, identyfikuje je z moich zdjęć i dzieli się swoją wiedzą.

2 komentarze

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.