Rośliny

Żmijowiec zwyczajny – Echium vulgare L.

Pinterest LinkedIn Tumblr

Informacje ogólne

Okres kwitnienia: czerwiec-wrzesień; pożytek pełni lata

Pożytek: nektar i pyłek

Stanowisko: słoneczne

Gleba: piaszczysta

Opis

O żmijowcu zwyczajnym, czy żmijowcu greckim, można mówić i pisać chyba tylko dobrze. To wytrwały wojownik ziem piaszczystych, odporny na suszę, niewybredny mieszkaniec przydroży, miejsc ruderalnych, nasypów, poboczy.

Trzmiel gajowy (Bombus lucorum) na żmijowcu zwyczajnym. Warto zwrócić na oryginalny fioletowy kolor obnóży pyłkowych. (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Ale teraz sięgnijmy wzrokiem pod ziemię, tam tkwi przyczyna sukcesu, tej roślin z rodziny ogórecznikowatych, w okresach suszy. System korzeniowy sięga głęboko, jest palowy i silnie rozgałęziony. W pierwszym roku możemy obserwować jedynie rozetę liści, w kolejnym zaś roślina wykształci kwiatostany. Łodyga szorstko owłosiona, wznosi się do wysokości około 110 cm. Kiedy żmijowiec napotka sprzyjające warunki może pięknie się rozrosnąć i przypominać krzew. Liście lancetowate, w kątach liści umiejscowionych w górnych partiach rośliny wyrastają kwiatostany typu skrętek. Kwiaty o lejkowatym kształcie najpierw mają kolor różowawy, a potem niebieski. Również nitki pręcikowe w czasie pylenia przybierają bardziej intensywny kolor. A skoro przy pyłku jesteśmy warto zwrócić uwagę na kolor formowanych przez trzmiele i pszczoły miodne obnóży pyłkowych, które są w pięknym fioletowym kolorze.

Murarka żmijowcowa (Hoplitis adunca) na żmijowcu zwczajnym (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Kto polubi żmijowca zwyczajnego?

Fanklub żmijowca obejmuje wszystkich pszczelarzy i sympatyków pszczół dziko żyjących i miodnych. Ze względu na nektarowanie nawet przy mało korzystnej pogodzie, ale także dzięki obfitemu pożytkowi zarówno w postaci nektaru, jak i pyłku. Ale do owego fanklubu powinni również dołączyć miłośnicy ptaków, ponieważ nasiona żmijowca żywią wróble, mazurki, szczygły czy dzwońce. I czasem nie mam serca zbierać nasion, kiedy widzę bujające się na wietrze ptaki pracowicie wyskubujące nasiona. Jeżeli tych powodów, aby cenić żmijowiec komuś zbyt mało to dodatkowo jest to roślina, która karmi również przecudne motyle z rodziny zawisakowatych. Pośród zwierząt korzystających z obecności tej rośliny jest też wyjątkowa pszczoła, która bez żmijowca ani rusz. Bardzo ściśle ze żmijowce związana jest pszczoła murarka nakamionka (Hoplitis anthocopoides), która zbiera pyłek jedynie z tej rośliny.  Jeżeli zniknie żmijowiec, zniknie i ta piękna pszczoła.

Fruczak trutniowiec (Hemaris tityus) na żmijowcu zwyczajnym (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Jeżeli myślimy nad tym, aby żmijowiec pojawił się w naszym ogrodzie, to nasiona wysiewamy w listopadzie lub wczesną wiosną wprost do gruntu. Zbiór nasion nie należy do najłatwiejszych, gdyż dojrzewają one w różnym czasie, a ich zbiór również utrudniają kolce występujące na roślinie.

Jeden z piękniejszych widoków, jakim zaskoczyło mnie moje miasto, to skarpa w centrum Gdańska porośnięta w całości żmijowcem. Błękitny łan zwracał uwagę wszystkich przechodniów. Jednak były to czasy, kiedy koszenie było modne i niestety łan znikną z dnia na dzień, a wraz z nim pszczoły, które żywiły się dobrodziejstwami żmijowca.

Jakie pszczoły odwiedzają żmijowca zwyczajnego?

Owady oblatujące żmijowca zwyczajnego to:

Pszczoły samotnice: Anthophora quadrimaculata (porobnica ruda), Ceratina cyanea (rożyca błękitnawa), Halictus subauratus (smuklik złotawy), Hoplitis anthocopoides (murarka nakamionka), Hoplitis adunca (murarka żmijowcowa), Hoplitis tridentata (murarka trójzębna), Hoplitis papaveris (murarka makowa), Hylaeus spp. (samotki), Lasioglossum xanthopus (pseudosmuklik farbownikowiec), Megachile versicolor (miesierka niedopaska), Megachile maritima (miesierka wielka), Osmia aurulenta (murarka muszlówka), Osmia bicornis (murarka ruda), Osmia caerulescens (murarka lucernowa), Xylocopa violacea (zadrzechnia fioletowa)

Trzmiele: Bombus hortorum (trzmiel ogrodowy), Bombus hypnorum (trzmiel parkowy), Bombus lucorum (trzmiel gajowy), Bombus pascurum (trzmiel rudy), Bombus pratorum (trzmiel leśny), Bombus terrestris (trzmiel ziemny)

oraz Apis mellifera (pszczoła miodna)

Literatura: 

  1. Flaga S., Rośliny pokarmowe pszczół samotnic, Wydawnictwo BioDar.
  2. Pogorzelec M., Atlas roślin miododajnych, Wydawnictwo Dragon.
  3. Sulborska A., Rośliny Pożytkowe, Wydawnictwo Bee&Honey.
  4. Westrich P., Wildbienen Deutschlands, Stutgart 2018.
Trzmiel ziemny (Bombus terrestris) na żmijowcu zwyczajnym (fot. YT Dzikie Pszczoły)
Piękne pole żmijowca zwyczajnego i raj dla dzikich zapylaczy (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Znana też jako Tulkandra. Obserwatorka i miłośniczka ptaków, a także dzikich pszczół, szczególnie trzmieli. Współtwórca kanału YouTube Dzikie Pszczoły. Gościnnie na łamach Dzikich Zapylaczy opowiada o roślinach dla pszczół.

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.