Informacje ogólne

Nazwa gatunku: szafran (krokus) wiosenny (Crocus vernus (L.) Hill)

Okres kwitnienia: marzec-kwiecień; pożytek wczesnowiosenny

Pożytek: nektar i pyłek*

Stanowisko: słoneczne

Gleba: lekko wilgotna, przepuszczalna

* specjalista na ratunek

Szafran wiosenny bez wątpienia jest rośliną pożytkową, jednak zagadkę dla mnie stanowiło, czy w równym stopniu dla pszczół dzikich i miodnych. Pszczoły miodne chętnie zbierają pyłek z krokusa, choć przy nektarze muszą się natrudzić, gdyż jest on położony dość nisko w rurce kwiatu. Ale co z pszczołami dzikimi, czy i one są zainteresowane pyłkiem? Pytania zrodziły się z obserwacji, z których wynikało, że zaobserwoane przez mnie dzikie pszczoły pobierały z krokusa jedynie nektar. A co z pyłkiem, gdyż to właśnie dla nich, pszczół dziko żyjących, szukamy odpowiednich roślin. Postanowiłam zapytać o to fachowca w tej dziedzinie, dr. inż Stanisława Flagę.

poletko krokusa wiosennego
Piękne poletko szafranu (fot. YT Dzikie Pszczoły)

I oto odpowiedź, jaką uzyskałam:

Krokusem ogrodowym i gatunkami dzikimi należącymi do tego rodzaju botanicznego interesują się następujące gatunki pszczół: murarka ogrodowa (Osmia rufa) – wylatuje zwykle w pierwszej dekadzie kwietnia jednak czasem odwiedza krokusy przy wiośnie bardzo opóźnionej i szybkim przejściu zimy w wiosnę, porobnica jasnotowa (Anthophora retusa), porobnica wiosenna (Anthophora plumipes), trzmiel gajowy (Bombus lucorum), trzmiel sześciozębny (Bombus wurfleini), trzmiel wysokogórski (Bombus pyrenaeus) oraz trzmiel ziemny (Bombus terrestris).

Krokusy kwitną za wcześnie i zbyt krótko by stanowiły źródło pokarmu białkowego (pyłku) dla potomstwa wymienionych gatunków pszczół (poza pszczołą miodną). Wychodzące z zimowli samice pszczół dzikich potrzebują głównie pokarmu energetycznego jakim jest nektar. Pozwala on szybko poprawić kondycję owadów (samców i samic murarki i porobnic, ale nie samców pozostałych gatunków pszczół, które pojawiają się dużo później), jednak w tym okresie potrzebny jest samicom także pyłek (choć w dużo mniejszych ilościach) do pełnego uformowania się oocytów w jajnikach.

Pszczoły miodne objadają się pyłkiem krokusów i bardzo chętnie go zbierają na swoje ciało i przenoszą do ula.  Dla innych gatunków stanowi on ważne uzupełnienie diety i niezbędny czynnik uzyskania pełnej zdolności do składania jaj przez samice. dr inż. Stanisław Flaga 

Opis

Zostałam ewidentnie sprowokowana 🙂 Co chwilę natrafiam na zdjęcia tegorocznych krokusów, dodatkowo niektóre wraz z pszczelimi gośćmi. Zaś wczoraj w czasie spaceru w Wejherowie natknęłam się na rondo i trawniki usiane krokusami. Wyjątkowo optymistyczny i radosny widok.

szafran wiosenny
Dla wielu z nas krokus, jednak jego nazwa gatunkowa to szafran wiosenny (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Wyczekujemy tej krokusowej zapowiedzi wiosny z wielką niecierpliwością. Krokusy przeważnie nie dają nam długo na siebie czekać i zdarza się, że nawet spod warstwy śniegu przebijają się na powierzchnię, by podtrzymać w nas nadzieję, że i tym razem wiosna przyjdzie. Naturalnie możemy szafran spotkać na górskich łąkach, halach, które są zgryzane przez zwierzęta lub koszone.

krokus wiosenny fioletowy
Niektórzy spragnieni widoku spektakularnie kwitnących krokusów ruszają w góry, gdzie krokusy występują naturalnie (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Jednak roślina ta na tyle podbiła nasze serca, że jako bylina dekoracyjna pojawia się w mnóstwie ogrodów, czy nawet na balkonach, coraz częściej też miasta i gminy sadzą te rośliny, by udekorować zieleńce i podnieść na duchu swoich mieszkańców.

krokus wiosenny żółty
Kolory krokusów to głównie paleta fioletów, znajdziemy jednak również żółte i białe odmiany (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Myszy też lubią krokusy

Szafran wiosenny osiąga do 10 cm wysokości. Pod ziemią roślina ta kryje to co budzi, niestety, entuzjazm w każdej myszy czy innym gryzoniu, smakowitą bulwę. Z niej wyrastają liście w kolorze ciemnozielone, w kształcie równowąskie. W środku liścia i przez jego długość przebiega białawy pasek. Kwiaty wyrastają bezpośrednio z bulwy, według różnych źródeł z każdej z bulw po jednym lub maksymalnie dwa kwiaty. Kształt kwiatów jest lejkowaty, kolor w zależności od odmiany może być fioletowy, żółty lub biały. Ponieważ listki okwiatu są zrośnięte i tworzą wyjątkowo długą rurkę, sporą więc odległość musi pokonać ku górze nektar. Dlatego też pszczoły o niezbyt długich języczkach mają problem z pobraniem pokarmu.

Krokus wiosenny i trzmiel
Rozentuzjazmowany trzmiel na krokusie, korzystający z zastrzyku energii, który daje nektar, pozyskany dzięki długiemu języczkowi (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Błysk w oku pszczoły

W wielu publikacjach na temat szafranu vel krokusa można się spotkać ze sformułowaniem, że jest on entuzjastycznie oblatywany przez pszczoły. Pszczeli entuzjazm wynika zapewne z tego, że roślin kwitnących na tym etapie sezonu nie jest wiele. Istnieje również szansa, że pszczoła zdaje sobie sprawę, że przebywa na kwiecie, z którego (specjalnych odmian – Crocus sativus) pochodzi najdroższa przyprawa świata 😉 Szafran, gdyż to o tę przyprawę chodzi, jest pozyskiwany ze znamion słupka kwiatu (wygląda on inaczej niż u prezentowanych tu przedstawicieli gatunku), który wyróżnia się jaskrawym pomarańczowym kolorem i ciekawym trójdzielnym kształtem.

Krokusy można rozmnażać z nasion i z cebul, które najlepiej wsadzać do gruntu na przełomie lata i jesieni. I oby myszy łaskawie je przeoczyły 😊

Szafran (krokus) wiosenny (Crocus vernus (L.) Hill) (źródło YT Kanał Dzikie Pszczoły)
Pseudosmuklik ciekawie wygląda zza płatka krokusa (fot. dzicyzapylacze.pl)

Znana też jako Tulkandra. Obserwatorka i miłośniczka ptaków, a także dzikich pszczół, szczególnie trzmieli. Współtwórca kanału YouTube Dzikie Pszczoły. Gościnnie na łamach Dzikich Zapylaczy opowiada o roślinach dla pszczół.

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.