Informacje ogólne
W tym roku miałam okazję pobyć i zachwycić się wschodnią Polską, a konkretnie okolicami Hrubieszowa. Tam odwiedziłam kilka rezerwatów, w których zebrałam bogaty materiał do moich roślinnych artykułów. I chociaż mam poczucie dobrze wykorzystanego czasu, to jednak z drugiej strony coś we mnie krzyczy, że mogłam go spędzić jeszcze intensywniej. Tak piękne to były siedliska roślin i pszczół. Podobno z czasem to mija 🙂
Jedną z roślin, która rzadka nie jest, ale którą tam udało mi się spotkać w pięknych, rozległych kępach i niesamowitym krajobrazie, była koniczyna dwukłosowa. A więc przedstawmy naszą bohaterkę.
Charakterystyka
Koniczyna dwukłosowa to członek rodziny bobowatych (Fabaceae). Jej siedliskiem są widne lasy, okrajki i zarośla. Ja ją spotkałam na zboczu murawy, gdzie bardzo obficie się rozrosła tworząc liczne kępy.
Pokrój rośliny sięga do 50 cm. Ma rozgałęzione pełzające kłącze, łodyga jest wzniesiona. Roślina (spód liści, łodyga, kielich) gęsto owłosiona przylegającymi włoskami. Liść trójlistkowy, listki wąskoeliptyczne, ułożone skrętolegle. Ogonki krótkie w górze rośliny, wydłużają się im niżej są położone. Przylistki obejmujące łodygę, zrośnięte z ogonkiem liściowym.
Główka o kształcie okrągłym lub nieco walcowatym. Korona kwiatowa w kolorze ciemnoczerwonym. Pojedyncze kwiaty o długości do 13,5 mm najczęściej zebrane w dwie główki, rzadziej w jedną. Długość główki to około 2,5 cm.
Koniczyna dwukłosowa – „szyty na miarę” trzmieli
Tak, zdecydowanie trzmiele lubią koniczyny – bardzo. Jednak nie wszystkie gatunki trzmieli są w stanie sięgnąć do miodników, które są umieszczone na dole rurki kwiatowej. Mi udało się zaobserwować głównie trzmiele ogrodowe (Bombus hortorum), trzmiela rudonogiego (Bombus ruderarius) oraz stosującego politykę rabunkową trzmiela z podrodzaju Bombus sensu stricto. Należą do nich trzmiel ziemny (Bombus terrestris), t. gajowy (Bombus lucorum), t. wielki (Bombus magnus) oraz t. zamaskowany (Bombus cryptarum). Zwłaszcza trzy ostatnie z wymienionych gatunków określa się jako gatunki kryptyczne, czyli bardzo trudne do odróżnienia jedynie po cechach morfologicznych. Tworzą one tzw. kompleks Bombus lucorum.
Trzmiele dbają o różnorodność pokarmu
Czy zatem wystarczyłoby obsiać całe pole jedną, nawet wyjątkowo wartościową koniczyną? Intuicja podpowiada, że trzmiele powinny być zachwycone. Badania pokazują jednak, że nie jest to takie proste. Analiza pyłku zgromadzonego w obnóżach oraz na ciele pojedynczych trzmieli wykazała, że przeciętnie pochodził on z około 10 różnych taksonów roślin. Co ciekawe, liczba ta pozostawała niemal stała niezależnie od gatunku trzmiela, miejsca badań, pory roku czy obfitości kwitnienia dominujących roślin.
Oznacza to, że trzmiele nie wybierają kwiatów wyłącznie dlatego, że jest ich najwięcej lub oferują największe ilości pyłku czy nektaru.
Niektóre gatunki mogły nawet nie wydawać się liczne, a jednak mimo braku ich dostępności były odwiedzane przez trzmiele. Sugeruje to, że oprócz ilości pokarmu znaczenie ma również jego jakość. Prawdopodobnie trzmiele komponują zróżnicowaną dietę, która pozwala im pozyskać odpowiednie proporcje białek, lipidów, steroli, aminokwasów oraz innych składników odżywczych. Szczególnie interesujące jest to, że starały się utrzymać taką różnorodność diety nawet wczesną wiosną, gdy liczba kwitnących gatunków była niewielka.
Za wzbogacenie artykułu zdjęciami dziękuję Bogusławowi Darażowi.
Literatura:
- Nichols, R. N., & Goulson, D. (2019). The best wildflowers for wild bees: A review of the empirical evidence. Journal of Insect Conservation, 23(1), 15–32. https://doi.org/10.1007/s10841-019-00180-8
- Timberlake, T. P., de Vere, N., Jones, L. E., Vaughan, I. P., Baude, M., & Memmott, J. (2024). Ten-a-day: Bumblebee pollen loads reveal high consistency in foraging breadth among species, sites and seasons. Ecological Solutions and Evidence, 5(3), e12360. https://doi.org/10.1002/2688-8319.12360
