Informacje ogólne
Charakterystyka
Ostróżeczka polna, zwana też ostróżką polną, kiedyś pojawiała się jako roślina niepożądana w uprawach. Dziś, gdy na polach panują herbicydy, częściej ją można spotkać na przydrożach czy suchych ugorach i… w ogrodach ze względu na jej niesamowitą urodę.
Jest rośliną roczną z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Korzeń ma palowy – sięgający 50 cm w głąb. To klucz do przetrwania z sukcesem okresów suszy. Łodyga rozgałęziona, wzniesiona o bardzo zróżnicowanej wysokości. Miałam okazję spotkać ostróżeczkę, która miała zaledwie 10 cm, a widziałam również i taką której pokrój sięgał ponad 70 cm. Liście potrójnie trójsieczne.
Kwiaty (5 do 8 sztuk) o symetrii grzbiecistej (zygomorficzne) o barwie fioletowoniebieskiej (rzadko różowe lub białe), tworzą luźne grona. Wyrastają na długich szypułkach. Warto zwrócić uwagę na działki kielicha, których jest 5 i mają jajowaty kształt w kolorze podobnym do korony kwiatowej. Są okazałe i pełnią rolę płatków, czyli powabni, owady też wykorzystują je do „parkowania”. Górna działka kielicha jest zakończona długą ostrogą (ok. 15 mm). Korona kwiatu to zrośnięte płatki, również zakończone ostrogą schowaną w ostrodze kielicha.
Ostróżeczka polna nie jest „łatwa” dla zapylaczy
Ostroga rośliny imponuje swoją długością, jej rozmiar (15-18 mm) filtruje zapylaczy, którzy mogą skorzystać z nektaru produkowanego przez roślinę. Nektarniki są położone na końcu ostrogi od jej dorsalnej (brzusznej) strony. Aby się do nich dostać zapylacz musi otrzeć się o któryś z pręcików (8 – 10) lub słupek, gdy jest gotowy, który „chętnie” przyjmie pyłek innej rośliny.
Z długimi koronami kwiatowymi zwykle dobrze radzą sobie trzmiele rudy (Bombus pascuorum) czy trzmiel zmienny (Bombus humilis), których języki są stosunkowo długie. Ale w przypadku ostróżeczki wydają się być niewystarczające. Dlatego na ostróżeczce spotykam głównie trzmiele ogrodowe. Języczek trzmiela ogrodowego (Bombus hortorum) osiąga długość kilkunastu milimetrów (zwykle ok. 12–15 mm). Trzmieli zdolnych do pozyskiwania nektaru z tak długich koron kwiatowych w Polsce jest więcej, jednak gatunki te są niezwykle rzadkie.
Jako rabujący nektar pojawiają się trzmiele ziemne (Bombus terrestris) i trzmiele gajowe (Bombus lucorum). Długa ostroga to nie problem, kiedy silne żuwaczki mogą wygryźć otwór i tamtędy wcisnąć języczek po nektar.
Literatura:
- Kowalkowska, A. K., Kozieradzka-Kiszkurno, M., & Płachno, B. J. (2015). Comparative floral spur anatomy and nectar secretion in four representatives of Ranunculaceae. Protoplasma, 252(6), 1585–1601. https://doi.org/10.1007/s00709-015-0777-2
- Sudnik-Wójcikowska, B. (2023). Rośliny synantropijne. Multico Oficyna Wydawnicza.
