Bodziszek błotny – Geranium palustre L.

Informacje ogólne

Bodziszek błotny mój letni towarzysz wypraw na tereny podmokłe. Tam się widujemy, a ja mam okazję obserwować pszczoły, które chętnie go odwiedzają. Gatunki, które najczęściej spotykałam były z rodzaju trzmiel (Bombus), skrócinka (Macropis) i smuklik (Halictus).

Zarówno grecka (geranos – żuraw) i angielska nazwa (cranesbill – żurawi dziób) nawiązują do skojarzenia owoców bodziszka do wzniesionej głowy żurawia. A ponieważ bodziszki właśnie obficie kwitną na łące, na której często spotykam żurawie, wszystko pięknie się ze sobą łączy.

Charakterystyka

Epitet nazwy gatunkowej palustre, czyli błotny, bagienny – jasno wskazuje, gdzie szukać tego przedstawiciela rodziny bodziszkowatych. Bylina ta lubi tereny wilgotne, a glebę nawet mokrą. Jego preferencje siedliskowe obejmują brzegi rzek i strumieni, podmokłe łąki, skraje rowów melioracyjnych, wilgotne skraje lasów.

Bylina ta należy do rodziny bodziszkowatych (Geraniaceae), jej pokrój sięga do 60 cm. Tworzy kępy. Na rozgałęziającej się łodydze szorstkie włoski.

Liście dość typowe dla bodziszków; 5–7 krotnie dłoniasto podzielone. Osadzone na długich ogonkach. Krawędzie miejscami ząbkowane. Prócz liści charakterystyczne, bodziszkowate kwiaty. Średnica do 3,5 cm, symetria promienista, korona pięciopłatkowa z widocznym ciemniejszym żyłkowaniem. Kolor płatków różowofioletowy do purpurowych.

Kwiaty wyrastają zwykle parami na długich szypułkach, po przekwitnięciu zmieniają odcień na czerwono-niebieski. Po przekwitnięciu szypułka opada, aby znów wznieść się, gdy dojrzewają nasiona. Gdy poszczególne owocolistki (elementy słupka) dojrzeją, gwałtownie się prostują wykorzystując mechanizm balistycznego rozsiewania nasion, co zapewnia im samosiewność.

Ponad 100 gatunków owadów

Wierzbówka kiprzyca (Epilobium angustifolium), bodziszek łąkowy (Geranium pratense) i bodziszek błotny zbadano pod względem wielkości i różnorodności owadów, które odwiedzają te rośliny. Zespół tych trzech roślin jest wizytowany przez ponad 100 gatunków owadów.

Badacze ponadto stwierdzili, że najczęstszymi odwiedzającymi kwiaty bodziszka błotnego są muchówki (Diptera) oraz samotne pszczoły o masie 10–70 mg. Natomiast większe pszczoły jak pszczoła miodna czy trzmiele były częściej odnotowywane na kwitach bodziszka łąkowego.

Literatura:

1. Dlussky G.M., Lavrova N.V., Erofeeva E.A. (2000). The mechanisms of the restriction of pollinator range in the fireweed (Chamaenerion angustifolium) and 2 species of geranium (Geranium palustre and G. pratense). Zhurnal Obshchei Biologii 61(2): 181–197.
2. Kłosowscy S. G., Rośliny wodne i bagienne, Warszawa 2007.