Czyściec górski – Stachys alpina L.

Informacje ogólne

Rodzaj czyściec (Stachys) jest jednym z tych, które cenię najbardziej. W moim ogrodzie rosną wszystkie rodzime gatunki czyśćców flory Polski. A dzisiejszy artykuł zamyka sprawę rodzimych Stachys na naszej stronie. Do tej pory przedstawiłam Czytelnikom: czyściec prosty (Stachys recta), czyściec leśny (Stachys sylvatica), czyściec kosmaty (Stachys germanica) i czyściec błotny (Stachys palustris). Aaaa i przecież jeszcze jest przepiękny czyściec lekarski (Stachys officinalis), który według niektórych ujęć taksonomicznych to osobny rodzaj Betonica, a w innych ujęciach jedynie podrodzaj. Na stronie znalazła się też przestrzeń na zaprezentowanie czyśćca wełnistego (Stachys byzantina), który jakże chętnie pojawia się jako roślina okrywowa w naszych ogrodach.

Znajomy zapytał, „czy to już koniec czyśćców?” na stronie, a co z czyśćcem polnym (Stachys arvensis), ja bym dorzuciła jeszcze pytanie, co z czyśćcem rocznym (Stachys annua). Oba to archeofity i ogromnie chciałabym je spotkać. Oba zagrożone, więc tym większa byłaby przyjemność, będę się starać, ale czy się uda…

Charakterystyka

Czyściec górski to bylina należąca do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae ) . W Polsce przebiega północna granica jej naturalnego występowania. Najczęściej można ją spotkać w Sudetach i Karpatach. Skraje lasów, poręby, okrajki to najchętniej wybierane przez roślinę siedliska.

Łodyga czterokanciasta, prosta, sięgająca 100 cm wysokości, pokryta białawymi, gruczołowatymi włoskami. Liście od podłużniejajowatych u góry, do owalnych ku dołowi rośliny, brzegiem są ząbkowane lub karbowanoząbkowane z nasadą w kształcie serca. Liście położone na krzyżlegle.

Kwiaty zebrane w nibyokółki po 5 do 20 sztuk. Korona dwuwargowa o matowopurpurowym kolorze. Dolna warga trójłatkowa. Pod górną pojedynczą wargą ukryte cztery pręciki. Kwiaty tworzą luźny, szczytowy kwiatostan.

Czyściec górski i długojęzyczkowcy

Rośliny, które pojawiają się w moim „ogrodzie”, mają zasadniczo jeden cel – dogadzać zapylaczom. Umożliwiają mi też zbieranie materiału zdjęciowego i filmowego, abym mogła snuć kolejne opowieści o roślinach i ich zapylaczach. Staram się, aby dobierane przeze mnie rośliny służyły pszczołom różnych gatunków, a te mają bardzo zróżnicowane potrzeby. Dlatego część roślin stanowi źródło pokarmu dla generalistów, a inne są dobrane pod kątem pszczelich specjalistów.

Pamiętam też o specyficznych wymaganiach pszczół z długimi językami, które potrzebują kwiatów o dłuższych koronach. Stąd moje upodobanie do czyśćców czy szerzej – do całej rodziny jasnotowatych. Staram się też nieustannie zachęcać Czytelników, aby wybór roślin uwzględniał potrzeby zapylaczy. Różnorodność gatunkowa roślin to często również większe bogactwo gatunkowe odwiedzających nas zapylaczy.

Zapraszam do poznania roślin, które dogadzają trzmielom z długimi językami. TOP10 roślin dla trzmieli z długimi językami.

Literatura:

1. Blamey M., Fitter R., Fitter A., Cassell’s Wild Flowers of Britain and Northern Europe, London: Cassell, 2003.Westrich P., Wildbienen Deutschlands, Stutgart 2018.
2. Westrich P., Wildbienen Deutschlands, Stutgart 2018.