Trzmiel ogrodowy (Bombus hortorum) to gatunek związany z miejscami, które zapewniają dobrej jakości bazę pokarmową. Prowadząc ogród-działkę wspierające rodzime gatunki roślin ozdobnych, ogródek warzywny, a najlepiej mozaikę upraw pożytecznych i ozdobnych, możemy z dużym prawdopodobieństwem rozglądać się za tym trzmielem. Wczesną wiosną, kiedy rodzime gatunki zliczymy na palcach jednej dłoni, matek wybudzonych świeżo z hibernacji warto szukać na wierzbach iwach. Trzmiel ogrodowy posiada pewną zmienność w ubarwieniu, ale jego głównymi cechami diagnostycznymi są bardzo długa głowa oraz zazwyczaj 3 żółte paski na ciemnym tle (osobniki melanistyczne mogą mieć je zredukowane).

Kwestie językowe i biochemiczne

Obserwacja trzmieli ogrodowych w czasie żerowania jest zadaniem utrudnionym, gdyż często przelatują one z kwiatu na kwiat, wybierając te w mniejszych skupiskach. Ma to ścisły związek z fizjologią tego, jak i innych długojęzyczkowych gatunków. Trzmiele w czasie biochemicznych przemian z wykorzystaniem enzymu aldolazy fruktozobifosforanowej są w stanie wyprodukować energię niezbędną do poderwania się do lotu.

U trzmiela ogrodowego aktywność tegoż enzymu jest niska, co powoduje znaczne ochłodzenie ciała w czasie zbyt długiego pozostawania na jednej roślinie. Odlatujący owad musiałby wydatkować bardzo dużo energii w celu ogrzania ciała i wystartowania. Trzmiele ogrodowe wybierają więc kwiaty w małych skupiskach, które wymagają ciągłych przelotów i tym samym ich ciała nie ulegają wychłodzeniu. Z tej właśnie przyczyny często obserwuje się osobniki lecące z wystawionym językiem, co pozwala im na szybkie pobranie nektaru i błyskawiczny przeskok na kolejną roślinę.

trzmiel ogrodowy
Trzmiele często nie chowają języka w czasie lotu, aby nie tracić dodatkowej energii. Przecież za chwilę i tak będzie potrzebny 😉 (fot. Alicja Dubicka)

Trzmiel ogrodowy (Bombus hortorum)

Nazwa gatunkowa: trzmiel ogrodowy (Bombus hortorum)
Rodzina: pszczołowate (Apidae)
Rodzaj: trzmiel (Bombus)
Status: w Polsce pospolity choć wykazywany z coraz mniejszej ilości stanowisk, kategoria LC na czerwonej liście europejskich pszczół oraz HR (high climate risk) jako gatunek potencjalnie silnie zagrożony zmianami klimatycznymi
Siedlisko:tereny łąkowe, skraje lasów, siedliska przejściowe oraz ogrody zapewniające odpowiednia bazę pokarmową
Pojaw:przełom marca/kwietnia-wrzesień
Gniazdowanie:gniazda podziemne, jak i naziemne
Długość języka:długojęzyczkowy
Odwiedzane rośliny:z rodziny babkowatych (Plantaginaceae), np. lnica pospolita
z rodziny bobowatych (Fabaceae), np. koniczyna łąkowa, wyka ptasia
z rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae), np. mydlnica lekarska
z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae), np. ostróżka ogrodowa, ostróżeczka polna
z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), np. jasnota biała, poziewnik pstry
z rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae), np. wicikorzew pomorski
z rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae), np. farbownik lekarski
Warto wiedzieć:w celu zdobycia pokarmu trzmiel ogrodowy odwiedza niemal 300 gatunków roślin, w tym stale i wiernie około 50 gatunków
Typowe ubarwienie
Inne typy ubarwienia
Siedlisko naturalne i ogrodowe

Literatura:

  1. Pawlikowski T. 1999. Przewodnik terenowy do oznaczania trzmieli i trzmielców Polski, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.
  2. Ruszkowski A. Żak B. 1969c. Rośliny pokarmowe i znaczenie gospodarcze trzmieli z podrodzaju Hortorobombus Vogt. Pamiętnik Puławski, 37: 359-384.
  3. Rasmont et al. 2015. Climatic Risk and Distribution Atlas of European Bumblebees. Biorisk 10 (Special Issue).
  4. Rasmont et al. 2021. Bumblebees of Europe and neighbouring regions. N.A.P. Editions.
  5. Heinrich B. 2004. Bumblebee Economics. Harvard University Press.

Nasz wspólny mianownik to miłość do trzmielowatych. Różni nas niemal wszystko pozostałe, ale różnimy się pięknie.

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.