Ostrzeń pospolity – Cynoglossum officinale L.

Informacje ogólne

Charakterystyka

Ostrzeń pospolity jest rośliną dwuletnią, należącą do rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae). Jego naturalne siedliska to zarośla, rowy, przydroża. Jest rośliną dość pospolitą i lubiącą również tereny ruderalne. U mnie, póki co, ostrzeń nie został oficjalnie zaproszony do ogrodu, ale jak się okazuje wcale zaproszenia nie potrzebował, poradził sobie sam. Lubi mnie zaskakiwać, w kontekście miejsc, które wybiera sobie na przestrzeń do życia. Ostatnio postanowił wyrosnąć pośród malin, mógł sobie tam rosnąć bezpiecznie, chętnie oblatywany przez trzmiele.

Łodyga wzniesiona, górą rozgałęziająca się, jest szorstko owłosiona, dorastająca do 90 cm wysokości. W pierwszym roku wegetacji wykształca rozetę liści podługowatolancetowatych, które zwężają się do ogonka. Dopiero w kolejnym roku wyrasta łodyga, roślina kwitnie i owocuje. Liście łodygowe o lancetowatym kształcie, siedzące, nasadą obejmujące łodygę. Liście rosną aż do miejsca, w którym wyrastają kwiaty. Zarówno liście odziomkowe i łodygowe są owłosione z obu stron.

Pachnie myszami, a po zapyleniu zmienia kolor

Kwiaty wyrastają na szypułkach, zebrane w gęste skrętki. Kwiatostan jest miotlasto rozgałęziony. Korona kwiatu lejkowata, o średnicy do 1 cm, jest w kolorze ciemnokarminowym lub czerwonym, po zapyleniu kolor zmienia się na granatowy. Płatków korony jest pięć, są one zrośnięte u nasady, wewnątrz korony można dostrzec osklepki. W oczy prócz oryginalnego koloru płatków, rzuca się również wełniasto owłosiony kielich.

Owocem są cztery niełupki, pokryte haczykowatymi włoskami, które sprytnie przyczepiają się do futer wędrujących zwierząt i w ten sposób są rozsiewane. Ciekawe, jak trafiły do mnie, może na futrze borsuka, lisa lub zająca, który regularnie przycina Mamie hortensje… No i koniecznie muszę sprawdzić, ile jest prawdy w stwierdzeniu, że ostrzeń ma mysi zapach. Tylko nie mam pewności, czy wiem, jaki zapach mają myszy 😉 Ten zapach odstrasza zwierzęta, a sama roślina jest silnie trująca.

Rozmnażanie ostrzenia nie jest trudne, nasiona można wysiewa wprost do gruntu – zarówno jesienią, jak i wiosną. Pszczelarze też powinni łaskawie patrzeć na tę roślinę, bo oferuje obfite pożytki pszczołom miodnym.

Literatura:

1. Blamey M., Fitter R., Fitter A., Cassell’s Wild Flowers of Britain and Northern Europe, London: Cassell, 2003.
2. Cwener A., Rośliny kserotrmiczne, Warszawa 2012.
3. Fletcher N., Kieszonkowy atlas kwiatów dziko rosnących, Wydawnictwo Solis.