Goryczel jastrzębcowaty – Picris hieracioides L.

Informacje ogólne

Rośliny należące do astrowatych z żółtymi kwiatostanami przyprawiają mnie o ból głowy. Próbuję wtedy szybko wertować w pamięci, które z nich się rozgałęziają, które mają wyższy, a które niższy pokrój. Czy to prosienicznik (Hypochaeris), jastrzębiec (Hieracium), goryczel (Picris), mlecz (Sonchus), mniszek (Taraxacum), a może pępawa (Crepis) lub brodawnik (Leontodon) a może jeszcze coś innego. Pocieszam się, że nawet botanicy potrzebują czasem przyjrzeć się roślinie pod mikroskopem, żeby być pewnymi oznaczenia. Goryczel jastrzębcowaty zakwita dość późno w sezonie, może nam to być pomoce w oznaczeniu, a w mojej opinii ma dość szczególny wygląd pąków. No i dość wysoki pokrój też może pomóc w identyfikacji.

Charakterystyka

Goryczel jastrzębcowaty jest rośliną dwuletnią lub wieloletnią, wspomniałam już, że należy do rodziny astrowatych (Asteraceae). Jego występowanie odnotowuje się na nasłonecznionych przydrożach, skrajach lasów, obecny jest na murawach kserotermicznych, miedzach, ugorach.

Roślina mierzy sobie od 30 do 80 cm wysokości. Włoski pokrywają całą roślinę, są łamliwe, odstające. Łodyga jest wzniesiona, prosta, bywa, że górą nieznacznie rozgałęziona. Na całym pędzie jest ulistniona skrętolegle. Górne liście lancetowate, krawędź ząbkowana, bywają też płytko klapowane. Dolne jajowatopodługowate, pod palcami czuć szorstkie owłosienie.

Pomocą w odróżnieniu od innych żółtych astrowatych, jest wielkość kwiatostanu, który jest dość duży, ma średnicę do 4 cm. Kwiaty jak to u astrowatych zebrane w koszyczek. Nie występują kwiaty rurkowate, są wyłącznie kwiaty języczkowe w kolorze złocistożółtym, od strony zewnętrznej mogą być czerwono nabiegłe.

Listki okrywy koszyczka są zielone lub szarawe, odstają i zachodzą na siebie, pokryte jasnymi włoskami.

Swą nazwę roślina zawdzięcza temu, że zawiera gorzkie mleczko.

Pseudosmuklikowe biesiadowanie i nowa znajomość…

Jak wspomniałam często członkowie rodziny astrowatych o żółtych kwiatach nastręczają sporo problemów w oznaczeniu gatunku rośliny. Tę roślinę zaś upodobały sobie również pszczoły, których właściwe sklasyfikowanie jest dużym wyzwaniem. Jest to rodzaj pseudosmukliki (Lasioglossum), większość gatunków jest do siebie bardzo podobna, przeważnie czarne, raczej dość smukłe, niewielkie, czasem z przepaskami na odwłoku. Kiedy widzi się taką pszczołę, stwierdza się: no tak pseudosmuklik i oznacza, to że zawyrokowanie o gatunku jedynie na podstawie obserwacji terenowej będzie niemożliwe. Aby być precyzyjnym trzeba byłoby się postarać o osobnika, sięgnąć do klucza i pod mikroskopem rozstrzygnąć o gatunku.

Roślinie tej zawdzięczam, wiele pszczelich obserwacji, ale także moje pierwsze wytęsknione spotkanie z obrostką zielonooką (Dasypoda morawitzi). Skąd taka piękna nazwa, zapraszam do artykułu Kasi, którego bohaterką jest właśnie ta pszczoła…

Goryczel jastrzębcowaty, jakie pszczoły go odwiedzają?

Pszczoły samotne przylatujące po pyłek: Andrena bimaculata (pszczolinka bezpaskowa), Andrena coitana, Andrena denticulata (pszczolinka białoczarna), Andrena limata (pszczolinka wierzbowo-mniszkowa), Andrena polita, Anthophora bimaculata (porobnica chabrówka), Ceratina cyanea (rożyca błękitnawa), Dasypoda hirtipes (obrostka letnia), Dasypoda morawitzi (obrostka zielonooka), Halictus maculatus, Halictus quadricinctus (smuklik wielki), Halictus scabiosae (smuklik szerokopasy), Heriades crenulatus (wałczatka wieloguzka), Heriades truncorum (wałczatka dwuguzka), Hoplitis leucomelana (murarka jastrzębcowa), Hoplitis papaveris (murarka makowa), Lasioglossum calceatum, Lasioglossum convexiusculum, Lasioglossum leucozonium, Lasioglossum limbellum, Lasioglossum malachurum, Lasioglossum nigripes, Lasioglossum parvulum, Lasioglossum pauxillum, Lasioglossum villosulum, Megachile centuncularis (miesierka różówka), Megachile lagopoda (miesierka chabrówka), Megachile versicolor (miesierka niedopaska), Osmia leaiana (murarka ostrożeniówka), Osmia spinulosa (murarka kolczasta), Panurgus banksianus (zbierka rudonoga), Panurgus calcaratus (zbierka pospolita)

Literatura:

1. Lucjan Rutkowski, Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, Wyd. Naukowe PWN, 2006.
2. Westrich P., Wildbienen Deutschlands, Stutgart 2018.