Pszczolinka pospolita (Andrena flavipes)

Uświadomiłam sobie, że nie opisałam jeszcze żadnej pszczolinki, mimo że w Polsce stanowią bogatą w gatunki rodzinę. Są również ważną grupą zapylaczy drzew owocowych.
Na początek wybrałam gatunek, który mamy szansę spotkać wiosną jako jeden z pierwszych. Jest to pospolita pszczolinka – pszczolinka pospolita (Andrena flavipes) 😉

Pszczolinka pospolita (Andrena flavipes)
Samica pszczolinki pospolitej (Andrena flavipes) (fot. własna)

Wygląd

To dość duża pszczoła: samce mają wielkość 9-11 mm, samice 11-13 mm. Po angielsku nazywa się Yellow-legged Mining Bee, co możemy przetłumaczyć, jako pszczoła ziemna z żółtymi nogami. Po niemiecku natomiast Gemeine Erdbiene, czyli pospolita pszczoła ziemna. Po łacinie Andrena flavipes, gdzie flavus oznacza blond a pes stopę, więc może być tłumaczona tu jako pszczolinka blondstopa 🙂

Pszczolinka pospolita (Andrena flavipes) - samica
Samica (fot. własna)

Samce wyglądają inaczej niż samice. Są szczuplejsze, pokryte rzadszymi włosami i pozbawione gęstej szczotki pomarańczowo-żółtych włosów na ostatniej parze nóg.

Pszczolinka pospolita (Andrena flavipes) - samiec
Pszczolinka pospolita (Andrena flavipes) – samiec (fot. własna)

Podobieństwo do innych gatunków

Pszczoła miodna (Apis mellifera)

Pszczolinka pospolita najbardziej podobna jest do pszczoły miodnej. Jednak wystarczy przyjrzeć się ostatniej parze nóg. U pszczoły miodnej goleń jest szeroka i nieowłosiona, podczas gdy u pszczolinki jest owłosiona i o żółto-pomarańczowym odcieniu.

(fot. własna)

Pszczolinka białobrzucha (Andrena gravida)

Obie pszczolinki mają podobne ostatnie pary nóg a wytarte i wypłowiałe wyglądają niemal identycznie. Zauważalną różnicą miedzy tymi dwoma gatunkami jest to, że pszczolinka białobrzucha ma silnie owłosiony jasny tułów oraz szerokie paski na odwłoku. Starsze osobniki obu gatunków są trudne do identyfikacji i łatwo je ze sobą pomylić..

(fot. własna)

Gniazdowanie

Pszczolinka pospolita tworzy gniazda do głębokości 16-23 cm. Prowadzi samotny tryb życia. Oznacza to, że każda samica samodzielnie kopie gniazdo, sama składa jaja i je oprowiantowuje.

W poszukiwaniu samic chętnych do kopulacji samce patrolują wejścia do gniazd (fot. własna)
Samica w gnieździe (fot. własna)

Gniazda pszczolinki pospolitej (Andrena flavipes) są budowane w ziemi i często występują w gęstych skupiskach. Mimo dużego nagromadzenia gniazd i wrażenia obserwacji roju, mamy do czynienia z samodzielnymi jednostkami. Pszczoły w sąsiadujących ze sobą gniazdach żyją samotnie i są łagodne. Można przebywać w ich otoczeniu bez obaw o agresję z ich strony.

Pszczolinka pospolita (Andrena flavipes) – przykład gniazdowania w dużych agregacjach (Źródło: YouTube)

Kiedy i gdzie możemy ją spotkać?

Pszczoła ma dwa pokolenia w roku. Lata od marca do maja i ponownie od czerwca do sierpnia. Pokolenie wiosenne jest zwykle znacznie liczniejsze niż pokolenie letnie.

Samiec (fot. własna)

Spotkamy ją różnych środowiskach, takich jak: krawędzie lasu i polany; piaskownie i żwirownie, parki i ogrody. Nie ma ona specjalnych wymagań dotyczących gniazdowania.

Samica w gnieździe (fot. własna)

Odwiedzane kwiaty

Pszczolinka pospolita nie jest wybredna, jeżeli chodzi o oblatywane rośliny. Znajdziemy ją na różnych roślinach. Ja spotykałam ja na wierzbach, krwawnikach, makach, dzikiej gruszy, tarninie czy starcu jakubku.

Pszczolinka pospolita (Andrena flavipes) – samiec na wierzbie (fot. własna)
Samica na maku (fot. własna)

Pyłek transportuje na tylnych odnóżach.

Samica na krwawniku (fot. własna)
Pszczolinka pospolita (Andrena flavipes) – samica na krwawniku (fot. własna)

Koczownica lucernówka (Nomada fucata) – kleptopasożyt pszczolinki pospolitej

Koczownica lucernówka to jedna z pszczół pasożytniczych. Ze względu na brak owłosienia, smukłą sylwetkę oraz ubarwienie, często mylona jest z osami.

Koczownice nie zbierają pyłku i nie budują własnych gniazd, lecz podrzucają jajo do gniazda gospodarza. Larwa koczownicy zjada jajo albo larwę pszczolinki a następnie przystępuje do konsumpcji zgromadzonego pokarmu.

Koczownica lucernówka (Nomada fucata) (fot. własna)

Jak możemy pomóc pszczolince pospolitej?

Tak jak wszystkim pozostałym gatunkom, czyli siejąc rodzime gatunki kwiatów. Pszczoły ziemne do gniazdowania potrzebują odsłoniętych miejsc, więc warto zostawić im parę niezarośniętych miejsc na trawniku, żeby mieć przyjemność obserwacji tego ładnego gatunku. O tym, jak możemy w swoim ogrodzie pomóc pszczołom ziemnym pisałam tutaj.

Pszczolinka pospolita (Andrena flavipes) (fot. własna)
Warto w ogrodzie zadbać o rośliny przyjazne pszczołom (fot. własna)
Samiec pszczolinki pospolitej (Andrena flavipes) (fot. własna)
Pszczolinka pospolita (Andrena flavipes) – samiec (fot. własna)

Zdjęcia dodatkowe pszczolinki pospolitej (Andrena flavipes)

Samice

09,03. 2020 (fot. własna)
09,03. 2020 (fot. własna)
09,03. 2020 (fot. własna)

Samce

09,03. 2020 (fot. własna)

Źródła i dodatkowa lektura:
1. Heiko Bellmann, Błonkówki. Przewodnik entomologa, Warszawa 2011.
2. Paul Westrich: Wildbienen Deutschlands, Stuttgrat 2018.
3. https://baza.biomap.pl/en/getpdf/KdOOP_Hymenoptera_Apidae_Andreninae_%282000%29_cz_XXIV_zesz_68d_nr_84.pdf

Oznaczenie owadów i cenne wskazówki:
Darek Ogrodnik

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.