Rośliny

Serdecznik pospolity – Leonurus cardiaca L.

Pinterest LinkedIn Tumblr

Informacje ogólne

Nazwa gatunku: serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca L.)

Okres kwitnienia: czerwiec-sierpień; pożytek pełni lata

Pożytek: pyłek i nektar

Stanowisko: słoneczne

Gleba: bogata w azot, przepuszczala

Opis

Serdecznik od wielu lat jest stałym i ważnym urozmaiceniem naszego ogrodu, rośnie sobie dzielnie przy kompostowniku, nie niepokojony, co roku jest istotnym elementem bazy pożytkowej naszych zapylaczy.

serdecznik pospolity pokrój
Mój kochany serdecznik (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Występuje on prócz mojego kompostownika 🙂 również w miejscach ruderalnych i oczywiście na przydrożach. Łodyga lub łodygi, które wyrastają z kłącza osiągają nawet ponad 100 cm wysokości, są czterokanciaste, owłosione (podonie jak cała roślina) i wzniesione. Możemy na łodydze dostrzec fioletowawy kolor. W czym może być przydatna łodyga serdecznika, wspomnę na końcu wpisu. Liście serdecznika są dość charakterystyczne, wyrastają w parach na krzyż, powoduje to, że pokrój rośliny jest ciekawy. Te dolne są dłoniaste, a nasada jest sercowata, zaś górne są sieczne, a nasada jest klinowata. Górna powierzchnia liścia ma ciemniejszą barwę niż dolna.

serdecznik pospolity kwiatostan
Kudłaty kwiatostan serdecznika (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Kwiaty pojedyncze zbierają się w wydłużony kwiatostan na szczycie pędu, rosną w niby okółkach. Budowa wargowa kwiatu, sprzyja ich odwiedzaniu przez trzmiele. Górna warga dość duża składająca się z dwóch łatek, w kolorze różowym i silnie owłosiona na brzegach. Dolna warga z trzema łatkami o barwie białopurpurowej z widocznymi wskaźnikami nektaru. Korona kwiatu wydłużona, kto zajrzy do gardzieli zobaczy, a jakże włoski, w końcu cała roślina jest dość kudłata. Jeden kwiat żyje dwa dni.

serdecznik kwiat
Budowa kwiatu sprawia, że jest on z dużą atencją traktowany przez trzmiele (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Chętnym do rozmnażania serdecznika może przyda się informacja, że należy, to czynić z nasion wysiewanych wiosną lub jesienią, można też dokonać tego przez podział starszych okazów.

makatka zbójnica
Uwielbiająca kudłate rośliny, makatka zbójnica (Anthidium manicatum) (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Zrób to sam

Bez wątpienia są takie rośliny, które darzę wyjątkowo serdecznym uczuciem i między nimi właśnie jest serdecznik pospolity. Nie wymaga wiele, a wiele daje zapylaczom. Szczególnie sobie go upodobały trzmiele, ale spotykam na nim również inne gatunki pszczół. W tym sezonie wyjątkowo zaciekle „swojego” serdecznikowego terytorium broni makatka zbójnica. Na kwiatach serdecznika zawsze się coś dzieje, więc jeżeli ktoś jest spragniony pszczelich obserwacji, to serdecznik jest prostą drogą do sukcesu, aby takowe zapewnić.

porobnica drewniarka Anthophora furcata
W tym roku pierwszy raz gościem na naszym serdeczniku była porobnica drewniarka (Anthophora furcata) (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Wspomniałam, że serdecznik jest ważny też dla mnie z powodu swej charakterystycznej łodygi, która jest pusta w środku, ale dodatkowo poprzedzielana „kolankami”. Łodygi obcinam późną jesienią, leżakują sobie do wiosny, kiedy biorę się za przygotowywanie pomocy gniazdowych. Wiele osób, które zaopatrzyło się w „hotelik dla pszczół” skarży się, że pozostają one niezamieszkałe, dlatego od kilku lat przygotowuję je samodzielnie korzystając m.in. właśnie z łodyg serdecznika. Inspiracji, z jakich elementów możemy jeszcze korzystać przy konstruowaniu takiej pomocy gniazdowej, możemy szukać w bardzo boagtym w propozycje materiałów i cenne doświadczenie, artykule Kasi.

domek dla owadów
Na zdjęciu widać rurki serdecznika zasklepione przez różne gatunki pszczół dziko żyjących (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Serdecznik pospolity, jakie pszczoły ją odwiedzają?

Po pyłek przylatują pszczoły samotnice: Anthidium manicatum (makatka zbójnica)

Literatura:

  1. Sulborska A., Rośliny Pożytkowe, Wydawnictwo Bee&Honey.
  2. Westrich P., Wildbienen Deutschlands, Stutgart 2018.

Za oznaczenie pszczół dzikich dziękuję Darkowi Ogrodnikowi.

Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca L.) (źródło YT Kanał Dzikie Pszczoły)
trzmiel rudy
Trzmiel rudy (Bombus pascuorum) (fot. YT Dzikie Pszczoły)
samiec miesierki
Samiec z rodziny miesierkowatych (Megachile sp.) uzupełnia zapas energii (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Znana też jako Tulkandra. Obserwatorka i miłośniczka ptaków, a także dzikich pszczół, szczególnie trzmieli. Współtwórca kanału YouTube Dzikie Pszczoły. Gościnnie na łamach Dzikich Zapylaczy opowiada o roślinach dla pszczół.

4 komentarze

  1. Mam go sporo i lubię. Kiedyś poprzesadzałem z okolicznych chwastowisk, ale nie dbam o niego jak to mam w zwyczaju, więc gdzieniegdzie obumarł, a gdzieniegdzie ma się dobrze. Nie pomyślałem, żeby zrobić z niego rurki dla owadów także dziękuję. W końcu przymierzam się do tych pionowych pomocy więc może tam się nada.

      • Dopytam, ale też owady same mogą „ocenić” jak mi się wydaje. Albo zasiedlą albo nie. Albo coś się w nich wygryzie albo nie. Zresztą śmiem podejrzewać, że mam spontaniczne pionowo (a także ukośne i leżące) siedliska, bo mam sporo suchych badyli, w które nie ingeruję i zachwycam się łąką typu: suche badyle. W tym taki serdecznik, pozostaje suchy i zdrewniały do wiosny. Jak się np. złamie przez wiatry czy przed ptaki taki badyl w połowie, to chyba jest to miejsce akurat dla jakiegoś owada. Jeżeli coś źle rozumuje i podejrzewam, to najwyżej poproszę o poprawkę przez specjalistkę od pomocy gniazdowych.

        • :))) Znasz moje podejście. Każda otwora znajdzie swojego amatora.
          W pionowych z wydrążonym otworem mam murarkre lucernową, która gniazduje w domku w poziomych. Akurat serdecznik jest pusty w środku, wiec może mieć wiele zastosowań. Poziome niewydrążone raczej rzadko są zasiedlanie, choć nie wcale, o czym pisałam jakiś czas temu, ale nie wiedziałam wtedy, kto był autorem – teraz już wiem, bo był to zamorek.

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.