Dzikie pszczoły Polski

Anthidiellum strigatum (żywicówka osowata)

Pinterest LinkedIn Tumblr

Dzisiaj opowiem o przeuroczej dzikiej pszczole żywicówce osowatej (Anthidiellum strigatum). To maleńka pszczoła z rodziny miesierkowatych. Jest łatwa do przeoczenia, a brak owłosienia powoduje, że może być pomylona z innymi owadami.

Wygląd

Jak już wspominałam, pszczoła jest bardzo mała. Rozmiar samic i samców to ok. 6-7 mm. Ciało czarne z żółtymi plamami. Samica posiada białą szczoteczkę brzuszną, na której transportuje pyłek do gniazda.

Anthidiellum strigatum (żywicówka osowata) samiec
Żywicówka osowata (Anthidiellum strigatum). Samiec złapany przeze mnie w siatkę. Jego oczy mają zielonkawy odcień (fot. wł.)
Anthidiellum strigatum (żywicówka osowata) samica
Samica żywicówki osowatej (Anthidiellum strigatum) (fot. wł.)
W locie. Widać szczoteczkę brzuszną samicy (fot. wł.)

Gdzie i kiedy możemy obserwować żywicówkę

Pszczoły tego gatunku spotkać możemy we wszelkich ciepłych i słonecznych miejscach: na łąkach, polanach, suchych murawach, skrajach lasów, nasypach, terenach piaszczystych i żwirowniach, ale także w ogrodach i parkach.
Latają od czerwca do września.

Samica na komonicy (fot. wł.)

Samce sypiają na źdźbłach trawy i łodygach pojedynczo lub w grupach. Trzymają się w tedy żuwaczkami zawisając w powietrzu.

Odpoczywający samiec (fot. wł.)

Budowa gniazda żywicówki osowatej (Anthidiellum strigatum)

Gniazda żywicówki osowatej (Anthidiellum strigatum) zbudowane są z żywicy. Każde gniazdo w kształcie odwróconej butelki, stanowi jedną komórkę lęgową. Gniazda są trudne do znalezienia z powodu wielkości (zaledwie 1 cm). Pszczoły umieszczają je przeważnie na wysokości 10-50 cm nad ziemią. Gniazda przytwierdzane są do łodyg, drzew, kamieni i innych podpór. W jednym miejscu może być przyczepione do kilkunastu sztuk komórek lęgowych.

Gniazdo żywicówki osowatej (Anthidiellum strigatum)
Gniazdo żywicówki osowatej (Anthidiellum strigatum) (fot. wł.)
Samica i samiec żywicówki osowatej (Anthidiellum strigatum) (fot. wł.)

Po zapłodnieniu samica przystępuje do budowy gniazda.

Samica i samiec (fot. wł.)

Etapy budowania gniazd przebiegają następująco:

  • Żywicówka zbiera żywicę i buduje komórkę lęgową otwartą od dołu.
  • Pszczoła zaopatruje gniazdo w pyłek i nektar. Wchodzi głową do przodu i wypluwa nektar, a następnie wkłada do otworu odwłok i strząsa ze szczoteczki pyłek. Zaopatrzenie gniazda wypełnia górną część komórki lęgowej. Jest ono dość zwięzłe, dzięki czemu nie wypływa na zewnątrz.
  • Pszczoła składa jajo i zamyka komórkę już bez przynoszenia żywicy, wykorzystując materiał, który do tej pory zebrała. Zamknięcie formuje w kształt charakterystycznej butelki odwróconej do góry dnem. Kominek ten pełni funkcję wentylującą komórkę.

W sprzyjających warunkach budowa gniazda może zająć jeden dzień.

Gniazdo żywicówki osowatej (Anthidiellum strigatum)
Znalezione przeze mnie gniazdo żywicówki osowatej przyczepione było do kamienia (fot. wł.)

Ściany gniazd często są zakamuflowane kawałkami kory.

Żywicówka osowata (Anthidiellum strigatum) na korze
Udało mi się zaobserwować żywicówkę na wyłożonych przeze mnie kawałkach kory sosnowej, ale czy zbierała kawałki kory, czy też znalazła może tam żywicę – nie wiem (fot. wł.)

Na drugi rok latem potomstwo żywicówki wydostaje się przegryzając ściankę komory lęgowej u podstawy gniazda.

Odwiedzane kwiaty

Pyłek zbierają głównie z komonicy zwyczajnej, ale też z innych roślin, np. jasieńca piaskowego, lucerny.

Samica żywicówki osowatej (Anthidiellum strigatum) na komonicy zwyczajnej (fot. wł.)

Antagoniści

Wśród fauny towarzyszącej wymienia się osarka murarkowego (Leukospis dorsigera), o którym pisałam tutaj.

Osarek murarkowy (Leukospis dorsigera) (fot. wł.)

Innym antagonistą żwicówki jest podobna do niej szmeronia makatkówka (Stelis signata), która również jest dziką pszczołą z rodziny miesierkowatych, jednak nie posiada szczoteczki brzusznej. Wynika to z tego, że jest kleptopasożytem podrzucającym jaja do komór lęgowych żywicówki osowatej i makatek.
Niestety nie udało mi się jej jeszcze spotkać i nie posiadam zdjęcia.

Jak znaleźć żywicówkę osowatą (Anthidiellum strigatum)

Najlepiej szukać jej na komonicy. Trzeba uświadomić sobie przede wszystkim, że jest bardzo mała. To miniaturka makatki zbójnicy (Anthidium manicatum). Pszczoła potrafi zawieszać się w powietrzu jak bujanki i bardzo sprawnie się porusza.

Z oddali. Żywicówka osowata (Anthidiellum strigatum) (fot. wł.)

Żeby znaleźć gniazdo potrzeba dużo szczęścia. Najważniejsze to uzmysłowić sobie, że gniazda są bardzo małe. Wielkość jednej komórki to zaledwie 1 cm i dlatego bardzo łatwo je przeoczyć.

Gniazdem były zainteresowane mrówki. Nie wiem, czy, gdy je rozbierały, było już puste, czy też zniszczyły jego zawartość (fot. wł.)

Na zakończenie

Życzę pięknych obserwacji żywicówki. A gdy zobaczycie coś dziwnie wyglądającego o kształcie butelki – przyklejonego do muru, kamienia, czy czegokolwiek innego, to jesteście szczęściarzami. Bo to znak, że w Waszym ogrodzie lata żywicówka osowata (Anthidiellum strigatum) 🙂

Żywicówka osowata (Anthidiellum strigatum) na komonicy (fot. wł.)

Oznaczenie owadów: Darek Ogrodnik

Źródła i dodatkowa lektura
1. Heiko Bellmann, Błonkówki. Przewodnik entomologa, Warszawa 2011.
2. Paul Westrich: Wildbienen Deutschlands, Stuttgrat 2018.
3. http://intruigingnature.photodeck.com/-/galleries/by-taxonomy/insects-arthropods/hymenoptera-bees/anthidium-wolbijen/anthidium-strigatum-kleine-harsbij

Jestem miłośniczką żądłówek i założycielką strony dzicyzapylacze.pl. Moim marzeniem jest stworzenie bazy wiedzy o dzikich zapylaczach i opisanie wszystkich gatunków dzikich pszczół Polski. Opowiadając o żądłówkach korzystam ze wsparcia Darka Ogrodnika, który podziela fascynację tymi owadami, identyfikuje je z moich zdjęć i dzieli się swoją wiedzą.

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.