Informacje ogólne

Nazwa gatunku: mniszek lekarski (Taraxacum officinale)

Okres kwitnienia: kwiecień-lipiec; pożytek wiosenny

Pożytek: pyłek i nektar

Stanowisko: słoneczne

Gleba: różne rodzaje, zasobna w azot

Opis

Na temat mniszka lekarskiego mogłabym może nawet napisać „Odę do mniszka” 😉 A kiedy czytam o mniszku takie sformułowania, jak: pospolity, trudny do wytępienia, to wiem, że obydwie te cechy działają na korzyść zapylaczy, chociaż chcących pozbyć się go, mniszkowa wytrwałość w odradzaniu się, może nieco denerwować.

mniszek i kawka
Słoneczna, mniszkowa łąka i kawka amatorka owadów (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Pospolicie nazywany jest mleczem lub dmuchawcem, spotkać go można pastwiskach, łąkach, trawnikach, przydrożach. Ważną częścią rośliny jest jej dochodzący do nawet dwóch metrów palowy korzeń (tutaj można podziwiać jego długość). Z niego, co już możemy obserwować na powierzchni, wyrasta różyczka liści, które są one liczne i podłużne. W zależności od ilości światła, czy etapu sezonu, liście będą wcięte na różnej głębokości. Zaś ze środka rozety wyrastają puste w środku szypuły zwieńczone, każda jednym, intensywnie żółtym kwiatostanem, składającym się z kwiatów języczkowych. Średnica koszyczkowego kwiatostanu sięga do 6 cm. Zwykle roślina zakwita w drugim roku, jednak jest to uzależnione od warunków w jakich się rozwija.

mniszek lekarski kwiat
Ależ okaz! Kwiatostan pełen języczkowych kwiatów (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Z pewnością część z nas kojarzy mniszka z wydzielaniem się białawego soku, gdy kwiat zostanie zerwany, jednak dzieje się tak niezależnie od tego jaka część rośliny zostanie uszkodzona. Gdyż każdy jej fragment wydziela mleczny sok, który może zostawić na skórze przebarwienie.

mniszek lekarski i pokrój
Mniszek lekarski w pełnej okazałości, wcięcie w liściach zależy od nasłonecznienia (fot. YT Dzikie Pszczoły)

„Dmuchawce, latawce, wiatr…”

Popularne mlecze lubimy zarówno za ich intensywny pełen radości kolor kwiatów, ale również za to, że po przekwitnięciu przekształcają się w „dmuchawce”. Czyli owoce w postaci niełupek z puchem lotnym, które są „pomysłem” mniszka na przemieszczanie się i rozprzestrzenianie. Jednak mniszek nie tylko rozmnaża się skutecznie dzięki rozwiewanym przez wiatr owocom, ale również dzięki częściom korzeni. Najczęściej owoce na swoich puchowych spadochronach przelatują około 200 do 500 metrów, ale rekordziści potrafią pokonać nawet kilka kilometrów. Pojedyńczy kwiatostan może zaś takich owoców wykształcić nawet około 150. Ta wyjątkowa zdolność lotu nasion mniszka zaciekawiła naukowców, którzy wyniki swoich badań opublikowali w czasopiśmie Nature.

pszczolinka mniszko rzepakowa  andrena dorsata
Pszczolinka mniszkowo-rzepakowa (Andrena dorsata) to tylko jedna z wielu dzikich amatorek mniszkowych pożytków (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Jeżeli pogoda będzie sprzyjać, a więc będzie wystarczająco ciepło i słonecznie, mniszek da obfite pożytki. Jednak, jeśli pogoda będzie słotna, to możemy zaobserwować, że roślina, chroniąc przed deszczem pyłek i nektar, będzie się zamykać. Warto również podkreślić, że cała armia różnych stworzeń będzie korzystała z obecności mniszka. Na liściach mniszka żeruje około 100 gatunków gąsienic motyli, a nasionami żywią się zarówno ptaki i chrząszcze.

trzmielec gajowy (bombus bohemicus)
Trzmielec gajowy (Bombus bohemicus), czyli kawał owada na mniszku  (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Pszczolinki lubią to

Mniszek lekarski jest rośliną, która jeszcze rośnie w naszym polskim krajobrazie dość obficie, ta obfitość sprawia, że jest ona bardzo ważnym źródłem pokarmu dla wielku gatunków pszczół. Jednym z najbardziej licznych rodzajów pszczół dziko żyjących są pszczolinki (Andrena). Ten rodzaj obejmuje w Polsce aż około 90 gatunków pszczół. Zważywszy na fakt, że gatunków pszczół w Polsce jest około 450, to ilość pszczolinek robi wrażenie. Przedstawicielki różnych gatunków tego rodzaju (rodzaje pszczół możesz zobaczyć tutaj) chętnie będą odwiedzały kwiaty mniszka. Dlatego kiedy widzimy zielone łąki upstrzone jaskrawożółym kwieciem mniszka, to są co najmniej dwa powody do radości. Pierwszy z pięknego widoku, drugi z faktu, że to stołówka dla wielu gatunków pszczół, w tym z bogatej rodziny pszczolinkowatych. Ja dałabym radę tych powodów wymienić co najmniej jeszcze klika 😉

pszczolinka wiosenna
Pszczolinka wiosenna (Andrena haemorrhoa) (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Mniszek lekarski, jakie pszczoły ją odwiedzają?

Pszczoły samotnice: Andera barbilabris (pszczolinka małoglowa), Andrena bicolor (pszczolinka czarnogłowa), Andrena cineraria (pszczolinka niebieskawa), Andrena dorsata (pszczolinka mniszkowo-rzepakowa), Andrena flvipes (pszczolinka pospolita), Andrena gravida (pszczolinka białobrzucha), Andrena haemorrhoa (pszczolinka wiosenna), Andrena minutula (pszczolinka głogowianka), Andrena nigroaenea (pszczolinka piaskowa), Andrena nitida (pszczolinka wierzbowo-rzepakowa), Andrena thoracica, Andrena varians (pszczolinka agrestówka), Halictus confusus (smuklik koniczynowiec), Halictus leucaheneus (smuklik), Halictus maculatus (smuklik plamisty), Halictus rubicundus (smuklik rdzawonogi), Halictus quadricinctus (smuklik wielki), Halictus sexcinctus (smuklik sześciopasy), Halictus tumulorum (smuklik koniczynowiec), Halictus subauratus (smuklik złotawy), Lasioglossum morio (pseudosmuklik przetacznikowiec), Lasioglossum sexnotoatum (pseudosmuklik szparagowiec), Osmia bicolor (murarka leśna), Osmia cornuta (murarka rogata)

Literatura:

  1. Pogorzelec M., Atlas roślin miododajnych, Wydawnictwo Dragon.
  2. Sulborska A., Rośliny Pożytkowe, Wydawnictwo Bee&Honey.
  3. Westrich P., Wildbienen Deutschlands, Stutgart 2018.
  4. Wikipedia – mniszek pospolity
  5. Tajemnica lotu nasion mniszka
Mniszek lekarski (Taraxacum officinale) (źródło YT Kanał Dzikie Pszczoły)
pszczolinka piaskowa
Pszczolinka piaskowa (Andrena nigroaenea) (fot. YT Dzikie Pszczoły)
murarka ogrodowa murarka ruda
Połyskujący zielonym kolorem samiec murarki rudej (Osmia bicornis) (fot. YT Dzikie Pszczoły)

Znana też jako Tulkandra. Obserwatorka i miłośniczka ptaków, a także dzikich pszczół, szczególnie trzmieli. Współtwórca kanału YouTube Dzikie Pszczoły. Gościnnie na łamach Dzikich Zapylaczy opowiada o roślinach dla pszczół.

10 komentarzy

  1. Mniszki lekarskie to ciekawe projektoidy pod względem strategii rozmnażania i komplikacjach genetycznych z tym związanych. W ogóle z ich biologii nie da się ich przypisać do jednego gatunku pod względem izolacji krzyżowania się. Co ciekawe skład pyłku jest niepełnowartościowy i np. pszczoły miodne, które żywią się głównie pyłkiem mniszka słabną. Nie wiem jak w przypadku innych pszczół i czy w ogóle było to badane.

  2. ” Ta wyjątkowa zdolność lotu nasion mniszka zaciekawiła naukowców, którzy wyniki swoich badań opublikowali w czasopiśmie Nature. ”

    Link by się przydał.

  3. Fiu fiu fiu.. ;->! jak zwykle-zdjęcia „robio robote”,są źródła,nie silisz się na jakieś stylistyczne łamańce czy tam inne feerie ,żeby opisać takie pospolite „nic”,które tylko potem pyli … tak mi pisz,tak mi rób :-))

    A info od Dręcza dosyć zaskakujące-przyznaję,że za szczawia człek widział,że „pscoły cosik tam jadły” z tych żółtych kwiatków-ale że może je to wręcz osłabiać.. to w życiu bym nie podejrzewał,tym bardziej takie zmyślne france.. :-\ .

    Btw: jakkolwiek dziś 03.04-to na mojej działce jest tak zimno,że pozamykały się nawet krokusy,więc tym bardziej nie grozi mi „żółty najazd”.
    Za to widzę już maleńkich przedstawicieli prawdziwej plagi- nagie ślimaki,i niestety,nic tego nie chce żeżreć,ni ptaki,ani jeże- a jak przyszły dziki to opitoliły wszystko,co rosło z cebulek.. dramat.

    Spokojnej Wielkanocy- i mokrego poniedziałku

Napisz komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.